کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی
بایگانی

تغییرها در رده بندی پرندگان ایران

Changes in classification of Iranian Birds

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

آخرین به روزرسانی: 8 فروردین 1399

Last updated: 27 March 2020

 

پس از چاپ کتاب Sibley and J. E. Ahlquist در سال 1990 در نتیجه مطالعات چندین ساله ژنتیک پرندگان، تغییرات چشمگیر و بالطبع تغییرات وسیعی در آرایه بندی (تاکسونومی) پرندگان دنیا رخ داد که در نتیجه‌ی آن لیست پرندگان و نامهای علمی و انگلیسی و حتی نامهای فارسی پرندگان ایران را نیز تحت تاثیر قرار داد. در زیر به برخی از تغییرات در مورد راسته ها و خانواده ها اشاره می شود. لازم به ذکر است که برخی از تغییرات در تغییر نام جنسها، در حقیقت انتخاب مجدد نامهای قدیمی است. همچنین در لیست موارد زیر، جابجاییهای عمده در ترتیب خانوادههای پرندگان گنجشکسان و همچنین ترتیب گونهها در درون خانوادهها اشاره نشده است.

 

لیست برخی از تغییرات

 

برای آشنایی پرنده شناسان و پرنده نگران تغییرات انجام شده در آرایه بندی پرندگان طی دهه دو اخیر به صورت مختصر در زیر اشاره شده اند:

 

  • دو راسته مرغابیسانان و ماکیان در ابتدای لیست راستههای پرندگان ایران قرار میگیرند.
  • اسم جنس دو گونه کبوتر دریایی دم‌پهن و دودی از Puffinus به Ardenna  تغییر کرده است و بر اساس اصول نامگذاری علمی، مطابق با نام جنس، نام گونهها نیز به pacifica و grisea تغییر کردهاند.
  • نام جنس باکلان کوچک از Phalacrocorax به Microcarbo تغییر کرده است.
  • گونه گاوچرانک اکنون به دو گونه Western Cattle Egret (Bubulcus ibis) و Eastern Cattle Egret (Bubulcus coromandus) تقسیم شده است که هر گونه در ایران ثبت شدهاند.
  • در مورد حواصیل سبز، زیرگونه javanica برای این گونه اضافه شد. سپس زیرگونه Butorides striata chloriceps (Bonaparte, 1855)  با زیرگونه Butorides striata javanica (Horsfield, 1821) ادغام شدند و اکنون زیرگونه ای که در ایران حضور دارد، فرم javanica است که فرم chloripes را نیز دربر می گیرد (Rasmussen & Anderton, 2012).
  • در مورد سارگپه جنگلی تاجدار، فرمی که مهاجر زمستانگذران ایران است، به احتمال زیاد زیرگونه orientalis است اما نیاز به بررسی بیشتر در مورد زیرگونه های این گونه در ایران است.
  • در تغییرات جدید عقابهای خالدار ایران، با اسم جنس Clanga شناخته میشوند.
  • در آرایه بندی (تاکسونومی) جدید، گونه قبلی طاووسک به 6 گونه تقسیم شده و گونه موجود در ایران Grey-headed Swamphen (Porphyrio policephalus) میباشد.
  • با توجه به تغییرات در آرایه بندی زیرگونه­های طاووسک، پراکنش زیرگونه های طاووسک هم تغییر کرده است.
  • نام جنس گونه درنای سیبری از Grus به Leucogeranus تغییر یافته است
  • در مورد گونه گیلانشاه ابروسفید، با توجه به تفکیک زیرگونه Central Siberian Whimbrel Numenius phaeopus rogachevae Tomkovich 2008 در دهه گذشته به عنوان زیرگونه جدید به دنیای علم افزوده شد، و به احتمال زیاد گیلانشاه­های ابروسفید ایران از این فرم هستند، بنابر این، این زیرگونه به فهرست پرندگان ایران افزوده شد.
  • اسم جنس کاکاییهای صورتی، سرقهوهای و سرسیاه کوچک از Larus به Chroicocephalus تغییر کرده است.
  • در زیرگونه های کاکایی نوک سبز، نام خلیج فارس برای پراکنش زیرگونه نمادین (canus) نیز اشاره شده است. افزودن این زیرگونه نیاز به بررسی دارد.
  • اسم جنس کاکایی کوچک از Larus به Hydrocoloeus تغییر کرده است.
  • اسم جنس پرستوهای دریایی کوچک و ساندرز از Sterna به Sternula تغییر کرده است.
  • به تازگی، پراکنش زیرگونه های یاکریم سرخ اصلاح شده است.
  • اسم جنس قمری خانگی از Streptopelia به Spilopelia تغییر کرده است.
  • جغد انبار به دو گونه تقسیم شده و گونه موجود در ایران Western Barn Owl (Tyto alba) میباشد.
  • نام جنس دارکوب سرسرخ از Dendrocopos، به Dendrocoptes تغییر یافته است.
  • نام جنس دارکوب کوچک از Dendrocopos، به Dryobates تغییر یافته است.
  • اخیرا دو راسته طوطیسانان و شاهینسانان در انتهای پرندگان غیرگنجشکسان و قبل از راسته گنجشکسانان قرار گرفتهاند.
  • اسم جنس کلاغ گردن بور از Corvus به Coloeus تغییر کرده است.
  • اسم جنس چرخریسکهای سرسیاه و خزری از Parus به Poecile تغییر کرده است.
  • اسم جنس چرخریسک پسسرسفید از Parus به Periparus تغییر کرده است.
  • اکنون دو زیرگونه Periparus ater gaddi Zarudny, 1911 و زیرگونه Periparus ater chorassanicus Zarudny & Bilkevitch, 1911  در زیرگونه Periparus ater phaeonotus ادغام شده اند (Kirwan & Grieve, 2010).
  • اسم جنس چرخریسک سرآبی از Parus به Cyanistes تغییر کرده است.
  • گونه چرخریسک پشتبلوطی، به سه گونه چرخریسک پشتبلوطی معمولی، سرسیاه و سرسفید تقسیم شده است.
  • اکنون زیرگونه Ammomanes deserti darica Koelz, 1951 در زیرگونه Ammomanes deserti iranica ادغام شده است (Vaurie, 1959).
  • در مورد چکاوک کاکلی Galerida cristata magna Hume, 1871 شامل زیرگونه Galerida cristata iwanowi Loudon & Zarudny, 1903 نیز است (Vaurie, 1959).
  • اکنون چکاوک گندمزار Melanocorypha bimaculata، تک سنخی است و شامل دو زیرگونه rufescens وtorquata است (Alström, 2004).
  • زیرگونه Alaudala rufescens persica (Sharpe, 1890) از گونه چکاوک پنجه کوتاه آسیایی (A. cheleensis) جدا شد و به گونه چکاوک پنجه کوتاه کوچک (A. rufescens) پیوست (Kirwan et al., 2008, Dickinson & Christidis, 2014).
  • اکنون زیرگونه Riparia riparia innominata Zarudny, 1916جزئی از زیرگونه Riparia riparia riparia (Linnaeus, 1758)  است و شامل آن می شود (Schweizer et al. 2018).
  • خانواده بزرگ سسکهای قبلی Sylviidae اکنون به چند خانواده Phylloscopidae, Acrocephalidae, Cisticolidae, Sylviidae تقسیم شده است.
  • در مورد سسکهای درختی زیتونی، کوچک و هندی، نام جنس آنها از Hippolais به Iduna تغییر کرده است.
  • وضعیت زیرگونه های سسک گلوسفید کوچک نامشخص است. در حال حاضر، زیرگونه Sylvia althaea althaea Hume, 1878 تک سنخی است و اکنون شامل دو زیرگونه قبلی نمادین (althaea) و monticola است (Aymí & Gargallo, 2006).
  • بسیاری از پرندگانی که قبلا در خانواده توکا Turdidae قرار داشتند، اکنون به خانواده مگسگیر Muscicapidae منتقل شدند.
  • گونه Saxicola torquatus به دو گونه Saxicola rubicola  و Saxicola maurus تقسیم شده است.
  • اکنون زیرگونه Oenanthe deserti atrogularis (Blyth, 1847) بخشی از زیرگونه Oenanthe deserti deserti است.
  • اسم جنس گنجشک گلوزرد از Petronia به Gymnoris تغییر کرده است.
  • اکنون زیرگونه Motacilla citreola werae (Buturlin, 1907) بخشی ازMotacilla citreola citreola Pallas, 1776  است (Alström & Mild, 2003).
  • اسم جنس سهرههای صورتی، خاکی و مغولی از Rhodopechys به Bucanetes تغییر کرده است.
  • نام جنس سهرههای کوهی و سینه سرخ از Carduelis به Linaria تغییر کرده است.
  • نام جنس سهره زرد از Carduelis به Spinus تغییر کرده است.

 

*****