کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی

لیست 189 گونه از پرندگان کمیاب و فروان محلی ایران

List of 189 species of Iranian rare birds

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده، درک اسکات و محمد توحیدی فر

By: Abolghasem Khaleghizadeh, Derek Scott & Mohammad Tohidifar

 

تاریخ به روز رسانی: 31 فروردین 1398

Last updated: 20 April 2019

 

*** لازم به یادآوری است که همه رکوردهای قابل مشاهده گونه های این لیست در کل کشور به ثبت خواهند رسید.

*** For the list of Iranian rare bird species, all records will be announced.

 

Taiga Bean Goose Anser fabalis غاز پازرد

 

Lesser White-fronted Goose Anser erythropus غاز پیشانی سفید کوچک

 

Brent Goose Branta bernicla hrota غاز گردن سیاه

 

Barnacle Goose Branta leucopsis غاز گونه سفید

 

Red-breasted Goose Branta ruficollis عروس غاز

 

Tundra Swan Cygnus columbianus قوی کوچک

 

Cotton Pygmy Goose Nettapus coromandelianus خوتکای گردن سفید (هندی)

 

Greater Scaup Aythya marila اردک سرسیاه

 

Velvet Scoter Melanitta fusca اسکوتر (اردک سیاه) بال سفید

 

Common Scoter Melanitta nigra اسکوتر سیاه (اردک سیاه)

 

Long-tailed Duck Clangula hyemalis اردک دم دراز

 

Goosander Mergus merganser مرگوس بزرگ

 

Caucasian Grouse Tetrao (Lyrurus) mlokosiewiczi سیاه خروس

 

Grey Partridge Perdix perdix کبک چیل

 

Red-throated Diver (Loon) Gavia stellata غواص گلوسرخ

 

Black-throated Diver (Loon) Gavia arctica غواص گلوسیاه

 

Wilson's Storm Petrel Oceanites oceanicus مرغ توفان (مرغ توفان ویلسون)

 

Scopoli's Shearwater Calonectris diomedea کبوتر دریایی مدیترانه ای

 

Wedge-tailed Shearwater Puffinus pacificus کبوتر دریایی دم پهن

 

Sooty Shearwater Puffinus griseus کبوتر دریایی دودی

 

Persian Shearwater Puffinus persicus کبوتر دریایی ایرانی

 

Lesser Flamingo Phoenicopterus minor فلامینگوی (مرغ حسینی) کوچک

 

Red-billed Tropicbird Phaethon aethereus نوک سرخ دریایی

 

Woolly-necked Stork Ciconia episcopus لک لک گردن سفید

 

African Sacred Ibis Threskiornis aethiopicus اکراس آفریقایی

 

Striated Heron Butorides striata حواصیل سبز

 

Eastern Cattle Egret Bubulcus coromandus گاوچرانک آسیایی

 

Goliath Heron Ardea goliath غول حواصیل

 

Intermediate Egret Ardea intermedia اگرت (حواصیل) متوسط

 

Masked Booby Sula dactylatra بوبی نقابدار

 

Red-footed Booby Sula sula بوبی پاسرخ

 

Socotra Cormorant Phalacrocorax nigrogularis باکلان (قره غاز) گلوسیاه

 

African Darter Anhinga rufa باکلان مارگردن

 

Crested Honey Buzzard Pernis ptilorhynchus سارگپه جنگلی تاجدار

 

White-rumped Vulture Gyps bengalensis دال (کرکس) پشت سفید

 

Himalayan Vulture Gyps himalayensis دال (کرکس) هیمالیایی

 

Tawny Eagle Aquila rapax عقاب خاکی (دشتی)

 

Levant Sparrowhawk Accipiter brevipes پیغوی بزرگ

 

Northern Goshawk Accipiter gentilis طرلان

 

Eastern Marsh Harrier Circus spilonotus سنقر تالابی شرقی

 

Montagu's Harrier Circus pygargus سنقر گندم‌زار

 

Red Kite Milvus milvus کورکور حنایی

 

Pallas's Fish Eagle Haliaeetus leucoryphus عقاب دریایی پالاس

 

White-eyed Buzzard Butastur teesa سارگپه چشم سفید

 

Rough-legged Buzzard Buteo lagopus سارگپه پرپا

 

Upland Buzzard Buteo hemilasius سارگپه کوهی

 

Great Bustard Otis tarda میش مرغ

 

White-breasted Waterhen Amaurornis phoenicurus طاووسک سینه سفید

 

Baillon's Crake Porzana pusilla یلوه نوک سبز

 

Siberian Crane Grus leucogeranus درنای سیبری (سفید)

 

Demoiselle Crane Grus virgo درنای طناز (کوچک)

 

Common Buttonquail Turnix sylvaticus بلدرچین بوته ای

 

Sociable Lapwing Vanellus gregarius خروس کولی ابروسفید (اجتماعی)

 

Pacific Golden Plover Pluvialis fulva سلیم طلایی خاوری

 

Caspian Plover Charadrius asiaticus سلیم سینه‌بلوطی

 

Eurasian Dotterel Charadrius morinellus سلیم کوهی

 

Greater Painted Snipe Rostratula benghalensis پاشلک رنگین (بنگالی)

 

Pheasant-tiled Jacana Hydrophasianus chirurgus جاکانای دم قرقاولی

 

Long-billed Dowitcher Limnodromus scolopaceus پاشلک نوک دراز

 

Solitary Snipe Gallinago solitaria پاشلک تک زی

 

Pin-tailed Snipe Gallinago stenura پاشلک دم مویی

 

Great Snipe Gallinago media پاشلک بزرگ

 

Slender-billed Curlew Numenius tenuirostris گیلانشاه خالدار

 

Eastern Curlew Numenius madagascariensis گیلانشاه خاوری

 

Great Knot Calidris tenuirostris تلیله بزرگ

 

Red Knot Calidris canutus تلیله خاکستری

 

Red-necked Stint Calidris ruficollis تلیله گردن سرخ

 

Red Phalarope Phalaropus fulicarius فالاروپ (شناگر) بلوطی

 

Oriental Pratincole Glareola maldivarum گلاریول شرقی

 

Black-winged Pratincole Glareola nordmanni گلاریول بال سیاه

 

Small Pratincole Glareola lacteal گلاریول کوچک

 

Brown Noddy Anous stolidus پرستودریایی قهوه ای

 

Indian Skimmer Rynchops albicollis آب شکاف

 

Black-legged Kittiwake Rissa tridactyla کاکایی پاسیاه

 

Brown-headed Gull Larus brunicephalus کاکایی سرقهوه ای

 

Mediterranean Gull Larus melanocephalus کاکایی مدیترانه ای

 

White-eyed Gull Larus leucophthalmus کاکایی چشم سفید

 

Sooty Gull Ichthyaetus (Larus) hemprichii کاکایی دودی

 

Great Black-backed Gull Larus marinus کاکایی پشت سیاه بزرگ

 

Glaucous Gull Larus hyperboreus کاکایی راه راه

 

Vega Gull Larus vegae کاکایی وگا

 

Saunders's Tern Sternula saundersi پرستودریایی خلیج فارس (ساندرز)

 

Sooty Tern Sterna fuscatus پرستودریایی پشت سیاه

 

River Tern Sterna aurantia پرستو دریایی رودخانه زی

 

Black Tern Chlidonias niger پرستودریایی سیاه

 

Great/Brown Skua Stercorarius skua/ antarcticus complex  اسکوآی (کاکایی اقیانوسی) قهوه ای

 

Pomarine Skua Stercorarius pomarinus اسکوآی (کاکایی اقیانوسی) دم‌پیچ

 

Long-tailed Jaeger Stercorarius longicaudus اسکوآی (کاکایی اقیانوسی) دم دراز

 

Pallas's Sandgrouse Syrrhaptes paradoxus باقرقره (کوکر) دم دراز

 

Lichtenstein's Sandgrouse Pterocles lichtensteinii باقرقره (کوکر) راه راه

 

Yellow-eyed Pigeon Columba eversmanni کبوتر خاوری

 

Oriental Turtle Dove Streptopelia orientalis قمری خاوری

 

Red Turtle Dove Streptopelia tranquebarica یاکریم سرخ

 

Namaqua Dove Oena capensis قمری دم دراز (ناماکوآ)

 

Great Spotted Cuckoo Clamator glandarius کوکوی خالدار

 

Jacobin Cuckoo Clamator jacobinus کوکوی ابلق

 

Asian Koel Eudynamys scolopaceus کوکوی سیاه (آسیایی)

 

Oriental/Himalayan Cuckoo Cuculus optatus/ saturatus کوکوی شرقی

 

Pallid Scops Owl (Striated Scops Owl) Otus brucei مرغ حق جنوبی

 

Snowy Owl Bubo scandiacus جغد (بوف) برفی

 

Brown Fish Owl Ketupa zeylonensis جغد ماهی خوار

 

Omani Owl Strix butleri جغد طلایی

 

Sykes's Nightjar Caprimulgus mahrattensis شبگرد بلوچی

 

Lesser Spotted Woodpecker Dendrocopos minor دارکوب خالدار کوچک

 

White-winged Woodpecker Dendrocopos leucopterus دارکوب بال سفید

 

Black Woodpecker Dryocopus martius دارکوب سیاه

 

Scaly-bellied Woodpecker Picus squamatus  دارکوب سبز راه راه

 

Red-[headed] Falcon Falco chicquera شاهین (ترمتای) سرحنایی

 

Red-footed Falcon Falco vespertinus شاهین (ترمتای) پاسرخ

 

Amur Falcon Falco amurensis شاهین آمور

 

Sooty Falcon Falco concolor شاهین دودی

 

Lanner Falcon Falco biarmicus لاچین

 

Laggar Falcon Falco jugger شاهین بلوچی

 

Long-tailed Shrike Lanius schach سنگ چشم دمگاه حنایی (دم دراز)

 

Great Grey Shrike Lanius excubitor سنگ‌چشم خاکستری بزرگ

 

Black Drongo Dicrurus macrocercus بوچانگای سیاه

 

Ashy Drongo Dicrurus leucophaeus بوچانگای خاکستری

 

Black-naped Monarch Hypothymis azurea مگس گیر کاکل سیاه

 

Spotted Nutcracker Nucifraga caryocatactes زاغ خالدار

 

Oriental Crow Corvus corone orientalis کلاغ شرقی

 

Large-billed Crow Corvus macrorhynchos کلاغ جنگلی نوک بزرگ

 

Bohemian Waxwing Bombycilla garrulus بال لاکی

 

Hyrcanian (Caspian) Tit Parus (lugubris) hyrcanus چرخ ریسک هیرکانی (خزری)

 

Turkestan Tit Parus major bokharensis چرخ ریسک تورانی

 

Black-headed Penduline Tit Remiz macronyx چرخ ریسک پشت بلوطی سرسیاه

 

White-crowned Penduline Tit Remiz coronatus چرخ ریسک پشت بلوطی سرسفید

 

Bearded Reedling Panurus biarmicus چرخ ریسک نیزار

 

Black-crowned Sparrow-lark Eremopterix nigriceps چکاوک سهره ای (شکم سیاه)

 

White-winged Lark Melanocorypha leucoptera چکاوک بال سفید

 

Oriental Skylark Alauda gulgula چکاوک آسمانی کوچک

 

Hume's Short-toed Lark Calandrella acutirostris چکاوک هیوم (پنجه کوتاه هیوم)

 

Black Lark Melanocorypha yeltoniensis چکاوک سیاه

 

Red-vented Bulbul Pycnonotus cafer بلبل زیردم سرخ

 

Grey-throated Martin Riparia chinensis چلچله گلوخاکستری

 

Pale Martin Riparia diluta چلچله رودخانه ای کم رنگ

 

Wire-tailed Swallow Hirundo smithii پرستوی سرسرخ

 

Mountain Chiffchaff Phylloscopus (sindianus) lorenzii سسک چیف چاف هیمالیایی

 

Eastern Bonelli’s Warbler Phylloscopus orientalis سسک دمگاه زیتونی شرقی

 

Wood Warbler Phylloscopus sibilatrix سسک جنگلی

 

Dusky Warbler Phylloscopus fuscatus سسک تیره

 

Pallas's Leaf Warbler Phylloscopus proregulus سسک گل (پالاس)

 

Yellow-browed Warbler Phylloscopus inornatus سسک ابروزرد

 

Hume's Leaf Warbler (Hume's Yellow-browed Warbler) Phylloscopus humei سسک ابروزرد هیوم

 

Greenish Warbler Phylloscopus trochiloides سسک سبز زیتونی

 

Basra Reed Warbler Acrocephalus griseldis سسک خوزی

 

Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola سسک شالیزار

 

Blyth's Reed Warbler Acrocephalus dumetorum سسک تالابی خاوری

 

Marsh Warbler Acrocephalus palustris سسک تالابی زیتونی

 

Common Grasshopper Warbler Locustella naevia سسک ملخی (راه راه)

 

River Warbler Locustella fluviatilis سسک رودخانه ای

 

Savi's Warbler Locustella luscinioides سسک خوش صدا (ساوی)

 

Zitting Cisticola Cisticola juncidis سسک دم چتری

 

Iraq Babbler Turdoides altirostris لیکوی تالابی (خوزی)

 

Western Orphean Warbler Sylvia hortensis سسک چشم‌سفید غربی

 

Hume's Lesser Whitethroat Sylvia althaea سسک گلوسفید هیوم

 

Rüppell's Warbler Sylvia ruppeli سسک گلوسیاه (روپلی)

 

Oriental White-eye Zosterops palpebrosus سسک چشم سفید هندی

 

Bank Myna Acridotheres ginginianus مینای خاکستری

 

Brahminy Starling Sturnia pagodarum سار تاج سیاه

 

Red-throated Thrush Turdus ruficollis توکای گلوسرخ

 

Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus مگس گیر فیروزه ای

 

Thrush Nightingale Luscinia luscinia بلبل خالدار

 

Blue Whistling Thrush Myophonus caeruleus طرقه آبی آوازخوان

 

European Pied Flycatcher Ficedula hypoleuca مگس گیر ابلق (ابلق باختری)

 

Ultramarine Flycatcher Ficedula superciliaris مگس گیر ابروسفید هیمالیایی

 

Kurdish Wheatear Oenanthe xanthoprymna چکچک کردی

 

White-crowned Wheatear Oenanthe leucopyga چکچک سیاه سرسفید

 

Saxaul Sparrow Passer ammodendri گنجشک تاغی

 

Sind Sparrow Passer pyrrhonotus گنجشک بلوچی

 

Sistan (Afghan) Scrub Sparrow Passer (moabiticus) yatii گنجشک رودخانه ای سیستانی

 

Desert Sparrow Passer simplex گنجشک بیابانی

 

Red Avadavat Amandava amandava سهره نوک لاکی

 

Black-throated Accentor Prunella atrogularis صعوه گلوسیاه

 

Forest Wagtail Dendronanthus indicus دم جنبانک جنگلی

 

Richard's Pipit Anthus richardi پیپت پادراز (ریشارد)

 

Paddyfield Pipit Anthus rufulus پیپت شرقی

 

Olive‑backed Pipit Anthus hodgsoni پیپت پشت زیتونی

 

Buff-bellied Pipit Anthus rubescens پیپت شکم نخودی (پاقهوه ای)

 

White-winged Grosbeak Mycerobas carnipes سهره سیاه

 

Eurasian Bullfinch Pyrrhula pyrrhula سهره ی سرسیاه

 

Mongolian Trumpeter Finch Rhodopechys mongolica سهره مغولی

 

Red Crossbill Loxia curvirostra سهره نوک قیچی

 

European Serin Serinus serinus سهره دمگاه زرد

 

White-capped Bunting Emberiza stewarti زردپره سرسفید

 

Cinereous Bunting Emberiza cineracea زردپره رخ زرد

 

Cretzschmar's Bunting Emberiza caesia زردپره سرآبی

 

Little Bunting Emberiza pusilla زردپره کوچک

 

Rustic Bunting Emberiza rustica زردپره حنایی

 

Yellow-breasted Bunting Emberiza aureola زردپره سینه زرد

 

-----

 

نظرات  (۳)

۲۳ فروردين ۹۵ ، ۱۲:۱۴ سمانه مختاری
با سلام و تشکر از اطلاعات ارزنده ای که در اختیار عموم علاقمندان قرار می دهید.
وجود چند رکورد موجب قرار گرفتن یا حذف گونه ها در/از لیست پرندگان کمیاب ایران، می گردد؟ چرا که پرندگانی مانند خروس کولی سینه سیاه و چرخ ریسک نیزار، در شمال غرب ایران از جمله تالاب کانی برازان به وفور دیده می شوند.


پاسخ:
عرض سلام خدمت شما و همه دوستان

واقعا سوال ارزشمندی بود. در مورد تعداد رکوردها، معمولا ما گونه هایی که تا 10 رکورد دارند را کمیاب می دانیم. در مورد گونه های دارای بیش از 10 رکورد بتدریج کم کم بررسی می کنیم که آیا رکوردها از یک منطقه خاصی هستند یا نه. اگر رکوردهای قبلی تقریبا همگی از یک منطقه خاصی باشند آن گونه را گونه کمیاب ایران اما فراوان محلی اعلام می کنیم. همچنین اگر به طور متوسط تنها یک رکورد در هر سال از ایران وجود داشته باشد آن گونه هنوز کمیاب است.
۲۴ فروردين ۹۵ ، ۱۰:۳۸ سمانه مختاری
سلام و ممنون از توضیحات
برای اینکه تمام زوایای موضوع کاملا برایم روشن شود، ممنون می شوم سوال های زیر را نیز پاسخ دهید:
1- منظور از «همه رکوردها از یک منطقه خاص» تالاب یا دشت خاص است یا یک ناحیه جغرافیایی خاص؟ چرا که پراکنش بسیاری از گونه ها به ناحیه خاصی از کشور محدود است. 
2- بر اساس تعریف مورد نظر جنابعالی، اگر تعداد قابل توجهی از یک گونه، هر ساله فقط در یک تالاب مشاهده شوند آیا بازهم کمیاب ایران و فراوان محلی محسوب می شوند؟ برای مثال در مورد همان خروس کولی سینه سیاه اگر فرض کنیم تنها در تالاب کانی برازان مشاهده شود (هر چند آمارهایی از مناطق دیگر نیز وجود دارد) اما به تعداد 50 عدد و همه روزه به مدت مثلا سه ماه، آیا باز هم کمیاب محسوب می شود؟ یا اگر تنها 2 یا 3 عدد مشاهده شود، کمیاب محسوب می شود؟
3- در خصوص پرندگانی که پراکنش محدودی به ویژه در مناطق دور دست دارند، شاید بتوان گفت علت کمتر گزارش شدن آنها، تنها مراجعه و پایش کمتر بوده است و وقتی به طور اتفاقی یک زیستگاه شناسایی می شود، صحبت با محلی ها مشخص می کند این پرنده ها سالهاست که در این منطقه حضور دارند و تقریبا می توان مطمئن بود که با هر بار مراجعه به زیستگاه مربوطه می توان گونه را مشاهده نمود. به عبارتی آیا زمانی که گزارش های اندک (متوسط یک رکورد در هر سال) از یک گونه وجود دارد، سهم قابل توجهی از آن به دلیل کم بودن گزارشگرها نبوده تا کمیاب بودن خود گونه؟ و آیا به این ترتیب مفهوم واقعی کمیاب بودن را پوشش می دهد؟
برای طولانی شدن بحث عذرخواهی می کنم و ممنون برای وقتی که به پاسخگویی اختصاص می دهید.
با تشکر
پاسخ:
سلام سرکار خانم مختاری
1- در مورد "همه رکوردها از یک منطقه خاص" فرقی نمی کند شما تالاب یا زیستگاه خاصی را مد نظر قرار دهید یا یک استان و یا حتی یک منطقه بزرگتر مانند جنوب شرق کشور.
2- اگر شما هر تعداد پرنده را در یک تاریخ و یا حتی دوره زمانی مشخصی هر روز ببینید همه آنها تنها یک رکورد محسوب می شوند. به هر حال مطمئنا با تعداد بالای مشاهدات و همچنین با جمعیت بالاتر کمیاب بودن یک گونه کم رنگ می شود. 
3- در مورد مناطقی که دسترسی کمتر به آنها است، بله حق با شماست. به هر حال معیار ما تعداد رکوردهاست که برای چنین گونه هایی قاعدتا دیرتر به واقعیت دست پیدا می کنیم اما در هر صورت فقط بر اساس رکوردها می توانیم تصمیم بگیریم (نه عدم وجود رکوردها و دسترسی!). در چنین صورتی برخی افراد پرنده شناس با دانستن چنین موضوعی، تمرکز بیشتری بر روی آن نموده و واقعیت آن را برای روشن خواهند نمود. البته احترام به نظر دیگر متخصصین نیز از دیگر عوامل تصمیم گیری است.
اگر به طور خلاصه بگویم در حقیقت برای پرندگان کمیاب چندین عامل در تصمیم گیری دخیل هستند و یک خط کش دقیق وجود ندارد.

با تشکر
خالقی زاده
۲۹ فروردين ۹۵ ، ۰۹:۵۳ سمانه مختاری
جناب آقای دکتر خالقی زاده، بسیار ممنونم از توضیحات کاملتان.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی