کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی

راهنمای ترجمه اسامی فارسی به انگلیسی

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

متن حاضر از یاداشت چاپ شده در مجله بالابان، شماره 3، 1390، صفحات 37-38 اقتباس شده است.

 

الف- ترجمه حروف

  1. حرف "خ" بهتر است در همه موارد به صورت دو حرفی "kh" و متمایز از حرف "ک "k باشد.
  2. برای ترجمه حرف "ی" از حرف "y" مانند "یگانه" "Yeganeh".
  3. در مورد نام شهر اهواز چون حرف "و" به لهجه عربی مردم خوزستان نزدیکتر است و از گذشته نیز در متون انگلیسی با "w" نوشته می شد بهتر است به صورت "Ahwaz" ترجمه شود.
  4. برای ترجمه صدای " ِ" در کلمه از حرف "e" استفاده می کنیم مانند "Zahedan". کلمه اصفهان به دوصورت "Isfahan" و "Esfahan" نوشته می شود که بهتر است به صورت دوم نوشته شود.
  5. برخی از کلمات دارای حرف "ـه" و کسره ماقبل آن هستند که به نظر می رسد که به صورت "eh" ترجمه بهتری ارائه می شود مانند لاله "Laleh".
  6. نوشتن برخی کلمات به علت اینکه ممکن است به دو صورت تلفظ شوند مشکل باشد که در این صورت بهتر است از تلفظ رایج استفاده کرد مانند"Ardabil" یا "Ardebil" که تلفظ شکل دوم رایج تر است.
  7. برای ترجمه صدای "ـیـ- یا ای" از حرف "i" . گرچه در ببشتر موارد برای ترجمه این صدا در آخر کلمات از "i" استفاده می شود گاهی اوقات برخی افراد از "y" نیز در آخر کلمات برای ترجمه این صدا استفاده می کنند که بهتر است از همان روش معمول استفاده شود.
  8. برای ترجمه برخی اسامی مانند گیلان لازم نیست حروف "ui" به جای "ی" که در حقیقت ترجمه فرانسوی آن است استفاده شود.
  9. در برخی ازعبارات دو کلمه ای در انتهای کلمه اول به جای حرف کسره "-e" می آوریم و بهتر است کلمه دوم از کلمه اول جدا نوشته شود مانند Torbat-e Jam. در متون انگلیسی قدیمی گاهی از "-i"  هم استفاده شده است که بهتر است این شیوه با مورد اول با هم و به شکل واحد و مانند "-e" ارائه شود.
  10. برای ترجمه ترکیب دو حرفی "ئی، یی یا ـعی" در کلمه می توان از "ee" یا "ie" استفاده کرد مانند Rabiee یا Ziaie.
  11. به جای صدای "او" تا به حال از سه روش استفاده شده است "u", "oo", "ou" . در اسامی کوتاهتر می توان از "oo" استفاده کرد مانند نور 'Noor' اما در کلمات طولانی تر بهتر است از "u" استفاده کرد تا آن کلمه زیاد طولانی نباشند مانند "Dorudzan". در مورد نوشتن کلمه رود یا کوه از گذشته نوشتن "Rud, Kuh" معمول بوده است.
  12. برای ترجمه حروف "ق" و "غ" ما معمولا از "gh" استفاده می کنیم اما برخی غالبا به جای حرف "ق" از "q" استفاده می کنند مانند قم و قزوین "Qom, Qazvin" که در این صورت بهتر از همان اصطلاح رایج استفاده کنیم.
  13. گاهی اسامی فارسی در زبانهای دیگر به شکلهای دیگر غیر از انگلیسی نوشته می شوند (عمدتا به علت تفاوت در نوشتن برخی حروف و صداها) که نباید از آنها در زبان انگلیسی استفاده شود مانند  چالوس در "Tschalus" یا "Bodjnourd" یا "Dzhulfa".
  14. باید توجه داشت که ترجمه استانهای آذربایجان به صورت "Azarbaijan" متفاوت از کشور آذربایجان به صورت "Azerbaijan" است.
  15. برای برخی کلمات خاص که بین آنها "و" وجود دارد بهتر است از "&" استفاده شود مانند "Sistan & Baluchestan".

 

 

ب- ترجمه کلمات و عبارات

  1. برخی از اسامی فارسی دارای اسامی رایج انگلیسی هستند که تنها باید همان را استفاده کرد مانند خلیج فارسی که تنها به صورت "Persian Gulf" نوشته می شود و نمی توان آن را به صورت "Khalij-e Fars" نوشت.
  2. برای ترجمه شهرهای بندری معمولا بیشتر شهرها دارای تلفظ کسره در انتهای کلمه اول هستند مانند " Bandar-e Lengeh" اما در صورتی که به صورت یکسره تلفظ شوند بدون کسره نوشته می شوند مانند Bandar Anzali, Bandar Abbas.
  3. شهرها و روستاهایی که در انتهای آنها کلمه شهر یا آباد استفاده شده است بهتر است بین کلمه اول و دوم با یک خط تیره "-" جدا شوند مانند Nik-Shahr و Rostam-Abad. برخی اسامی مانند شهر بابک نیز به همان صورت "Shahr-e Babak" نوشته می شوند.
  4. استانهایی که در آنها جهت جغرافیایی استفاده شده و کلمه شرقی و غربی یا شمالی و جنوبی دارند بهتر است همانند یک رویه جهانی ترجمه انگلیسی آنها را بنویسیم مانند "آذربایجان شرقی "East Azarbaijan و "آذربایجان غربی "West Azarbaijan یا "خراسان شمالی "North Khorasan و "خراسان جنوبی "South Khorasan اما استان مرکزی چون کلمه تنهایی است و در مرکز ایران هم واقع نشده است باید به همان صورت "Markazi" ترجمه شود.
  5. برخی از مکانها یا موقعیتها دارای کلماتی مانند رود و کوه هستند که این کلمات از کلمات ترکیبی اسم مکان جدا نشدنی هستند (معمولا کلمه دوم هستند) مانند سفیدرود یا کبیرکوه. برای این کلمات حتما باید "Rud, Kuh" به همین صورت نوشته شده و با یک خط تیره از کلمه دیگر جدا شوند مانند "Sefid-Rud, Kabir-Kuh" و در ترجمه می توان از کلمات "River, Mountain" هم برای معرفی این اسم استفاده کرد. برخی از اسامی که همین کلمات با حرف اضافه و در ابتدای کلمه ترکیبی به کار رفته اند بهتر است به جای این کلمات از ترجمه انگلیسی آنها استفاده کرد مانند رود چالوس "Chalus river" .
  6. برای ترجمه اسامی برخی پدیده های جغرافیایی دیگر مانند دشت می توان از ترجمه انگلیسی آنها اسفاده کرد مانند "plain" ولی در مورد اسامی معروف همان تلفظ فارسی آن را باید نوشت مانند "Dasht-e Lut". در هر صورت سعی بر است که از تکرار هم تلفظ فارسی به زبان انگلیسی و هم ترجمه انگلیسی برای نام یک منطقه جلوگیری شود (گاهی این امر اجتناب ناپذیر است مثلا اگر بخواهیم رودخانه سفیدرود را ترجمه کنیم مجبوریم بنویسیم "Sefid-Rud river").

----------

ریخت شناسی پرندگان

Morphology of birds

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

نام فارسی

English name

شکم

Abdomen (belly)

زالی (کل بدن سفید) {در این حالت چشمها معمولا قرمز رنگ هستند}

Albinism

هرزبال (پرهای آزاد جلوی بال)، شصت بال

Alula

بازو

Arm

لکه روی گوش

Auricular patch

گوشپرها

Auriculars

پرهای زیربغل

Axillaries

پشت

Back

راه راه عرضی

Barred

نوک

Beak

شکم

Belly (abdomen)

منقار

Bill

سینه

Breast (chest)

لکه بالای سر (کلاه)

Cap

نوار خم بال (نوار مچی روی بال) (در کاکاییها)

Carpal bar

لکه خم بال (لکه مچی زیر بال) (در پرندگان شکاری)

Carpal patch

بالشتک بینی یا نرمه بینی (در پرندگان شکاری)

Cere

گونه

Cheek

سینه

Chest (breast)

چانه

Chin

مخرج، کلوآک

Cloaca

طوق

Collar

برآمدگی پیشانی (در اردک شکلان)

Comb

پوشپرها

Coverts (Tectrices)

تاج

Crest

چینه دان

Crop

تارک

Crown

گوشپر- پوشپرهای روی گوش

Ear coverts

لکه روی گوش

Ear spot

حاشیه پرها (شاهپرهای اولیه، ثانویه و ...)

Edge of feathers (primaries, secondaries, …)

قرمزگرایی

Erythrism

خط چشمی

Eye line

حلقه چشمی

Eye ring

نوار چشمی

Eye strip

پوست صورت (در قرقاول)

Facial skin

فرم رنگ پریده (بدون رنگدانه سیاه)

Fawn (Non-eumelanic)

پاها

Feet

ران

Femur

شاهپرهای بلند اولیه، انگشتان بال

(شاهپرهای انتهای بال در زمان پرواز)

Fingers

پهلو

Flank

پیشانی

Forehead

جلوی گردن

Foreneck

شکاف دهان

Gape

برجستگی زیر منقار (در کاکاییها)

Goneys

پوشپرهای بزرگ

Greater coverts

فرم خاکستری (بدون رنگدانه قهوه ای) (بخشهایی از بدن متمایل به خاکستری هستند)

Grey form (Non-phaeomelanic)

خط گلویی عمودی (در قوشها)

Gular strip

انگشت عقبی پا

Hind toe

پشت گردن

Hindneck

انگشت داخلی پا

Inner toe

بخش داخلی پر

Inner web

بخش داخلی بال

Inner wing

عنبیه

Iris

زانو

Knee

برآمدگی پیشانی (در اردک شکلان)

Knob

نوار کنار تارک

Lateral crown strip

نوار کنار گلو

Lateral throat strip

لبه جلویی بال

Leading edge of wing

پاها (در کتابهای شناسایی پرندگان به صورت عمومی از واژه پا برای استخوان تارسوس استفاده می شود.) (در آناتومی، نام کلی برای بیان بخشی از بدن که شامل استخوانهای ران، ساق، مچ و انگشتان است.)

Legs

بیرون زدگی پا از دم (در زمان پرواز)

Legs exceeding tail (when stretched in flight)

پوشپرهای کوچک

Lesser coverts

سفید گرایی (در دو حالت دیده می شود: بخشی از بدن یا بیشتر بخشهای بدن سفید) {در این حالت چشمها به رنگ طبیعی هستند}

Leucism (in two forms: Partial leucistic or fully leucistic)

پاها پره دار (در کشیمها و چنگر)

Lobbed

ناحیه جلوی چشم- ناحیه چشم تا منقار

Lore

نیم نوک پایین، فرونوک

Lower mandible

جبه یا روتنه

Mantle

ماسک یا نقاب صورت (در کاکاییها)

Mask

پوشپرهای میانی

Median coverts

نوار میانی تارک

Median crown stripe

سیاه گرایی

Melanism

انگشت میانی پا

Middle toe

پنجره میانی بال

Midwing panel

لکه سفید انتهای بال (در کاکاییها)

Mirror

سبیل (یا شارب)

Moustache

نوار سبیل (یا شارب)

Moustachial stripe

ناخن

Nail

پس سر

Nape

لکه پس سر

Nape patch

بدون انگشت عقبی پا

No hind toe

فرم بدون رنگدانه سیاه (فرم رنگ پریده)

Non-eumelanic (Fawn)

فرم بدون رنگدانه قهوه ای (بخشهایی از بدن متمایل به خاکستری هستند)

Non-phaeomelanic (Grey form)

سوراخ بینی

Nostril

حلقه چشمی

Orbital ring

پوست کنار چشم (در شاهینها)

Orbital skin

انگشت بیرونی پا

Outer toe

بخش خارجی پر

Outer vane/web

بخش خارجی بال

Outer wing

بخشی از پا پرده دار

Partial webbing

نوار سینه ای

Pectoral band

شاهپرهای اولیه (نخستین)

Primaries

بیرون زدگی شاهپرهای اولیه از دم (در زمان استراحت)

Primaries exceeding tail (at rest)

لکه پای شاهپرهای اولیه

Primary base patch

پوشپرهای اولیه

Primary coverts

نوک شاهپرهای اولیه

Primary tip

مردمک

Pupil

ساقه پر یا محور پر

Rachis (shaft)

شاهپرهای دم

Rectrices

پرهای پروازی (شاهپرهای اولیه، ثانویه و سومی)

Remiges (primaries, secondaries, tertials)

دمگاه

Rump

لکه دمگاه

Rump patch

پرهای شانه ای یا کتفی (پرهای بین بال و بدن)

Scapulars

شاهپرهای ثانویه

Secondaries

پنجره شاهپرهای ثانویه

Secondary panel

ساقه پر یا محور پر

Shaft (rachis)

شانه

Shoulder

آینه بالی (دراردکها)

Speculum

خالدار

Spotted

سیخک (سیخک پشت پا در ماکیان) (سیخک بال در خروس کولی سینه سیاه)

Spur

راه راه طولی

Streaks

نوار

Stripe

نوار کنار سبیل

Submoustachial strip

نوار ابرویی

Supercilium

دم

Tail

نوار انتهای دم

Tail band

چنگالها

Talons

تارسوس. {این واژه در به بحثهای استخوان شناسی به کار می رود و برای بیان دقیقتر اینکه کدام بخش از بخشهای استخوان پا است، استفاده می شود.} حتی در کتابهای انگلیسی راهنمای شناسایی پرندگان، برای بیان ویژگیهای ظاهری این بخش از بدن (رنگ و کلفتی)، از خود واژه پاها (legs) استفاده می شود. در برخی منابع فارسی، استخوان مچ پا استفاده شده است.

Tarsus

شاهپرهای سومی

Tertials

ساق پا (تیبیا)

Thigh (tibia)

گلو

Throat

ساق پا (تیبیا)

Tibia (thigh)

توک (بخش انتهای منقار)

Tip of bill

انگشت پا

Toe

لبه عقبی بال

Trailing edge of wing

پرهای روی ران

Trousers

بخشهای زیرین بدن

Underparts

پوشپرهای زیر دم

Undertail coverts

بخش زیرین بال

Underwing

نیم نوک بالا، فرانوک

Upper mandible

بخشهایی رویی بدن

Upperparts

پوشپرهای روی دم

Uppertail coverts

بخش رویی بال

Upperwing

مخرج (کلوآک)

Vent

پوست گونه ای (پوست کنار منقار)

Wattle

پرده بین انگشتان پا

Web

پهنه ی پر (بخشی از یک پر که از ریشه ها و ریشکها تشکیل شده است).

Web of feather

لکه سفید شاهپرهای اولیه

White primary flash

خط بالی

Wing bar

فاصله دو سر بال- طول گستردگی بالها

Wingspan

 

منابع

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

بختیاری، پرویز (1393). پرنده های شکاری. موسسه ایران شناسی.

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

مبصر، فرید (1395). راهنمای میدانی پرندگان ایران. انتشار شخصی، 255 ص.

منصوری، جمشید (1392). راهنمای پرندگان ایران. نشر فرزانه، 517 ص.

-----