کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

جمع آوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی

ریخت شناسی پرندگان

Morphology of birds

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

نام فارسی

English name

شکم

Abdomen (belly)

بالغ

Adult

زالی (کل بدن سفید) {در این حالت چشمها معمولا قرمز رنگ هستند}

Albinism

هرزبال (پر یا پرهای آزاد جلوی بال)، شصت بال

Alula

بازو

Arm

زیربغل

Armpit

لکه روی گوش

Auricular patch

گوشپرها

Auriculars

پرهای زیربغل

Axillaries

پشت

Back

راه راه عرضی

Barred

پایه، قاعده (در منقار و پرها)

Base (bill and feathers)

نوک

Beak

شکم

Belly (abdomen)

تیرگی چانه (در برخی گنجشکها)

Bib

منقار

Bill

سینه

Breast (chest)

نوار شانه ای (در پرندگان کنارآبزی و مرغ حق ها)

Brace (in waders and scops owls)

فرم جوجه آوری

Breeding plumage

لکه سر یا کلاه (تیرگی روی سر)

Cap

نوار خم بال (نوار مچی روی بال) (در کاکاییها)

Carpal bar

لکه خم بال (لکه مچی زیر بال) (در پرندگان شکاری)

Carpal patch

بالشتک بینی یا نرمه بینی (در پرندگان شکاری)

Cere

گونه ها

Cheeks

سینه

Chest (breast)

چانه

Chin

کلاین (تغییر تدریجی در زیرگونه ها و جمعیتها)

Cline

مخرج، کلوآک

Cloaca

طوق

Collar

برآمدگی پیشانی (در اردک شکلان)

Comb

فرم (مورف) رنگی

Colour morph

فاز رنگی (مانند اگرت ساحلی)

Colour phase

پوشپرها

Coverts (Tectrices)

تاج

Crest

چینه دان

Crop

تارک

Crown

شیار منقار (در فرونوک)

Culmen

دوشکلی جنسی

Sexual dimorphism

گوشپر- پوشپرهای روی گوش

Ear coverts

لکه روی گوش

Ear spot

حاشیه پرها (شاهپرهای اولیه، ثانویه و ...)

Edge of feathers (primaries, secondaries, …)

قرمزگرایی

Erythrism

چشمها

Eyes

خط چشمی

Eye line

حلقه چشمی

Eye ring

نوار چشمی

Eye stripe

پوست صورت (در قرقاول)

Facial skin

صفحه صورت (در جغدها)

Facial disc (in owls)

رنگ پریده (بدون رنگدانه سیاه)

Fawn (Non-eumelanic)

انگشتان پا (در پرندگان به انگشتان پا اطلاق می شود)

Feet

ران

Femur

انگشتان بال، شاهپرهای بلند اولیه در انتهای بال (در زمان پرواز)

Fingers

پهلوها

Flanks

جوجه پروازی

Fledgling

پیشانی

Forehead

جلوی گردن

Foreneck

چاک دهان (شکاف دهان)

Gape

برجستگی زیر منقار (در کاکاییها)

Goneys

پوشپرهای بزرگ

Greater coverts

فرم خاکستری (بدون رنگدانه قهوه ای) (بخشهایی از بدن متمایل به خاکستری هستند)

Grey form (Non-phaeomelanic)

خط گلویی عمودی (در قوشها)

Gular stripe

انگشت عقبی پا

Hind toe

پشت گردن

Hindneck

دورگه (هیبرید)

Hybrid

زون دورگه زایی (زون هیریدزایی)

Hybrid zone

دورگه زایی

Hybridization

انگشت داخلی پا

Inner toe

بخش داخلی پر

Inner web

بخش داخلی بال (از پهلوها تا ناحیه شاهپرهای ثانویه)

Inner wing

عنبیه

Iris

جوان

Juvenile

زانو

Knee

برآمدگی پیشانی (در اردک شکلان)

Knob

نوار کنار تارک

Lateral crown stripe

نوار کنار گلو

Lateral throat stripe

لبه جلویی بال

Leading edge of wing

پاها (بخش بدون پر در پای پرندگان)

(در کتابهای شناسایی پرندگان، برای بیان ویژگیهای اندازه، ضخامت و رنگ ظاهری بخش بدون پر در پای پرندگان، به صورت عمومی از واژه پاها استفاده می شود.) (در آناتومی، این نام کلی شامل استخوانهای ران، ساق، قلم پا و انگشتان است.)

Legs

بیرون زدگی پا از دم (در زمان پرواز)

Legs exceeding tail (when stretched in flight)

پوشپرهای کوچک

Lesser coverts

سفید گرایی (در دو حالت دیده می شود: بخشی از بدن سفید (ناقص) یا بیشتر بخشهای بدن سفید (کامل)) {از ویژگیهای سفیدگرایی، رنگ طبیعی چشمان است}

Leucism (in two forms: Partial leucistic or fully leucistic)

پاها پره دار (در کشیمها و چنگر)

Lobbed

جلوی چشم (ناحیه جلوی چشم)

Lore

خط منقار تا چشم

Lore-bar

نیم نوک پایین، فرونوک

Lower mandible

جبه یا روتنه (پشت بدن {بین پس سر و دمگاه} و کمر)

Mantle

نقاب یا ماسک صورت (در کاکاییها، سنگ چشمها و برخی گونه ها)

Mask

پوشپرهای میانی

Median coverts

نوار میانی تارک

Median crown stripe

سیاه گرایی

Melanism

انگشت میانی پا

Middle toe

پنجره میانی بال

Midwing panel

لکه سفید انتهای بال (در کاکاییها)

Mirror

پرریزی

Molt, molting

گونه تک سنخی (گونه بدون زیرگونه)

Monotypic species

فرم (مورف، ریخت)

Morph

ریخت شناسی

Morphology

سبیل (یا شارب)

Moustache

نوار سبیل (یا شارب)

Moustachial stripe

ناخن

Nail

پس سر

Nape

لکه پس سر

Nape patch

جوجه آشیانه ای

Nestling

نامگذاری

Nomenclature

بدون انگشت عقبی پا

No hind toe

بدون رنگدانه سیاه (رنگ پریده)

Non-eumelanic (Fawn)

بدون رنگدانه قهوه ای (بخشهایی از بدن متمایل به خاکستری هستند)

Non-phaeomelanic (Grey form)

سوراخ بینی

Nostril

پرهای بلند پس سری (در زمان جوجه آوری حواصیلها)

Occipital plumes

حلقه چشمی

Orbital ring

پوست کنار چشم (در شاهینها)

Orbital skin

انگشت بیرونی پا

Outer toe

بخش بیرونی پر

Outer vane/web

بخش بیرونی بال (ناحیه شاهپرهای اولیه تا انتهای بال)

Outer wing

ساده، یکدست

Plain

کم رنگ، رنگ پریده

Pale

بخشی از پا پرده دار

Partial webbing

برآمده، دارای قله (در سر یا پیشانی پرندگان)

Peaked (in head or forehead)

نوار سینه ای

Pectoral band

فنوتیپ (ریخت ظاهری)

Phenotype

رنگ پروبال

Plumage

گونه چندسنخی (گونه دارای چند زیرگونه)

Polytypic species

شاهپرهای اولیه {شاهپرهای رج اول}

Primaries

بیرون زدگی شاهپرهای اولیه از دم (در زمان استراحت)

Primaries exceeding tail (at rest)

لکه پای شاهپرهای اولیه

Primary base patch

پوشپرهای اولیه

Primary coverts

بلندی انتهای شاهپرهای اولیه (در زمان نشستن)

Primary projection

نوک شاهپرهای اولیه

Primary tip

مردمک

Pupil

ساقه پر یا محور پر

Rachis (shaft)

عقب سر

Rear

شاهپرهای دم

Rectrices

پرهای پروازی (شاهپرهای اولیه، ثانویه و سومی) {شاهپرهای رج اول، دوم، سوم)

Remiges (primaries, secondaries, tertials)

لبه، کناره

Rim

دمگاه

Rump

لکه دمگاه

Rump patch

پرهای شانه ای یا کتفی (پرهای بین بال و بدن)

Scapulars

هلال شانه ای

Scapular crescent

شاهپرهای ثانویه {شاهپرهای رج دوم}

Secondaries

پنجره شاهپرهای ثانویه

Secondary panel

دوشکلی جنسی

Sexual dimorphism

ساقه پر یا محور پر

Shaft (rachis)

شانه

Shoulder

آینه بالی (دراردکها)

Speculum

خالدار

Spotted

سیخک (سیخک پشت پا در ماکیان) (سیخک بال در خروس کولی سینه سیاه)

Spur

خطوط طولی، راه راه طولی

Streaks

نوار

Stripe

نابالغ

Subadult

نوار کنار سبیل

Submoustachial stripe

فرم تابستانه

Summer plumage

نوار ابرویی

Supercilium

دم

Tail

نوار انتهای دم

Tail band

چنگالها

Talons

قلم پا یا تارسوس

(در کتابهای انگلیسی راهنمای شناسایی پرندگان، برای بیان ویژگیهای ظاهری و بیرونی این بخش از بدن (رنگ و کلفتی)، از خود واژه پاها (legs) استفاده می شود. {واژه تارسوس بیشتر در بحثهای استخوان شناسی به کار می رود و برای بیان دقیقتر اینکه کدام بخش از بخشهای استخوان پا است، کاربرد دارد.} در برخی منابع فارسی از واژه مچ پا و در برخی دیگر از واژه ساق پا استفاده شده است. به نظر می رسد که هیچ یک از این دو واژه فارسی مناسب نیستند چون مچ به ناحیه خمیدگی دست و پا اطلاق می شود و ساق پا نیز از لحاظ استخوان شناسی در پرندگان، بالای زانو است. در عین حال، گاهی از واژه تخصصی تارسوس نیز استفاده می شود. برای واژه فارسی، با توجه به شباهت طول و ضخامت این بخش از پا به قلم، واژه قلم پا پیشنهاد شده است.)

Tarsus

تاکسون

Taxon

پوشپر (پوشپرها)

Tectrix (Tectrices)

شاهپرهای سومی {شاهپرهای رج سوم}

Tertials

ران

Thigh

گلو

Throat

ساق پا (تیبیا)

Tibia

توک (انتهای منقار)

Tip of bill

انگشت پا

Toe

لبه عقبی بال

Trailing edge of wing

پرهای روی پا (شلوارک)

Trousers

تایپ (نمونه های منحصر به فرد برای توصیف تاکسونها)

Type

زیرتنه، بخشهای زیرین بدن

Underparts

پوشپرهای زیر دم

Undertail coverts

زیر بال (بخش زیرین بال)

Underwing

نیم نوک بالا، فرانوک

Upper mandible

روتنه، بخشهایی رویی بدن

Upperparts

پوشپرهای روی دم

Uppertail coverts

روی بال (بخش رویی بال)

Upperwing

مخرج (کلوآک)

Vent

پوست گونه ای (پوست کنار منقار)

Wattle

پرده انگشتان پا

Web

پهنه ی پر (بخشی از یک پر که از ریشه ها و ریشکها تشکیل شده است).

Web of feather

لکه سفید شاهپرهای اولیه

White primary flash

خط بالی

Wing bar

بال زدن

Wingbeat

فاصله دو سر بال- طول گستردگی بالها

Wingspan

فرم زمستانه

Winter plumage

 

منابع

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

بختیاری، پرویز (1393). پرنده های شکاری. موسسه ایران شناسی.

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

مبصر، فرید (1395). راهنمای میدانی پرندگان ایران. انتشار شخصی، 255 ص.

منصوری، جمشید (1392). راهنمای پرندگان ایران. نشر فرزانه، 517 ص.

-----

 

راهنمای ترجمه اسامی فارسی به انگلیسی

 

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

متن حاضر از یاداشت چاپ شده در مجله بالابان، شماره 3، 1390، صفحات 37-38 اقتباس شده است.

 

الف- ترجمه حروف

  1. حرف "خ" بهتر است در همه موارد به صورت دو حرفی "kh" و متمایز از حرف "ک "k باشد.
  2. برای ترجمه حرف "ی" از حرف "y" مانند "یگانه" "Yeganeh".
  3. در مورد نام شهر اهواز چون حرف "و" به لهجه عربی مردم خوزستان نزدیکتر است و از گذشته نیز در متون انگلیسی با "w" نوشته می شد بهتر است به صورت "Ahwaz" ترجمه شود.
  4. برای ترجمه صدای " ِ" در کلمه از حرف "e" استفاده می کنیم مانند "Zahedan". کلمه اصفهان به دوصورت "Isfahan" و "Esfahan" نوشته می شود که بهتر است به صورت دوم نوشته شود.
  5. برخی از کلمات دارای حرف "ـه" و کسره ماقبل آن هستند که به نظر می رسد که به صورت "eh" ترجمه بهتری ارائه می شود مانند لاله "Laleh".
  6. نوشتن برخی کلمات به علت اینکه ممکن است به دو صورت تلفظ شوند مشکل باشد که در این صورت بهتر است از تلفظ رایج استفاده کرد مانند"Ardabil" یا "Ardebil" که تلفظ شکل دوم رایج تر است.
  7. برای ترجمه صدای "ـیـ- یا ای" از حرف "i" . گرچه در ببشتر موارد برای ترجمه این صدا در آخر کلمات از "i" استفاده می شود گاهی اوقات برخی افراد از "y" نیز در آخر کلمات برای ترجمه این صدا استفاده می کنند که بهتر است از همان روش معمول استفاده شود.
  8. برای ترجمه برخی اسامی مانند گیلان لازم نیست حروف "ui" به جای "ی" که در حقیقت ترجمه فرانسوی آن است استفاده شود.
  9. در برخی ازعبارات دو کلمه ای در انتهای کلمه اول به جای حرف کسره "-e" می آوریم و بهتر است کلمه دوم از کلمه اول جدا نوشته شود مانند Torbat-e Jam. در متون انگلیسی قدیمی گاهی از "-i"  هم استفاده شده است که بهتر است این شیوه با مورد اول با هم و به شکل واحد و مانند "-e" ارائه شود.
  10. برای ترجمه ترکیب دو حرفی "ئی، یی یا ـعی" در کلمه می توان از "ee" یا "ie" استفاده کرد مانند Rabiee یا Ziaie.
  11. به جای صدای "او" تا به حال از سه روش استفاده شده است "u", "oo", "ou" . در اسامی کوتاهتر می توان از "oo" استفاده کرد مانند نور 'Noor' اما در کلمات طولانی تر بهتر است از "u" استفاده کرد تا آن کلمه زیاد طولانی نباشند مانند "Dorudzan". در مورد نوشتن کلمه رود یا کوه از گذشته نوشتن "Rud, Kuh" معمول بوده است.
  12. برای ترجمه حروف "ق" و "غ" ما معمولا از "gh" استفاده می کنیم اما برخی غالبا به جای حرف "ق" از "q" استفاده می کنند مانند قم و قزوین "Qom, Qazvin" که در این صورت بهتر از همان اصطلاح رایج استفاده کنیم.
  13. گاهی اسامی فارسی در زبانهای دیگر به شکلهای دیگر غیر از انگلیسی نوشته می شوند (عمدتا به علت تفاوت در نوشتن برخی حروف و صداها) که نباید از آنها در زبان انگلیسی استفاده شود مانند  چالوس در "Tschalus" یا "Bodjnourd" یا "Dzhulfa".
  14. باید توجه داشت که ترجمه استانهای آذربایجان به صورت "Azarbaijan" متفاوت از کشور آذربایجان به صورت "Azerbaijan" است.
  15. برای برخی کلمات خاص که بین آنها "و" وجود دارد بهتر است از "&" استفاده شود مانند "Sistan & Baluchestan".

 

 

ب- ترجمه کلمات و عبارات

  1. برخی از اسامی فارسی دارای اسامی رایج انگلیسی هستند که تنها باید همان را استفاده کرد مانند خلیج فارسی که تنها به صورت "Persian Gulf" نوشته می شود و نمی توان آن را به صورت "Khalij-e Fars" نوشت.
  2. برای ترجمه شهرهای بندری معمولا بیشتر شهرها دارای تلفظ کسره در انتهای کلمه اول هستند مانند " Bandar-e Lengeh" اما در صورتی که به صورت یکسره تلفظ شوند بدون کسره نوشته می شوند مانند Bandar Anzali, Bandar Abbas.
  3. شهرها و روستاهایی که در انتهای آنها کلمه شهر یا آباد استفاده شده است بهتر است بین کلمه اول و دوم با یک خط تیره "-" جدا شوند مانند Nik-Shahr و Rostam-Abad. برخی اسامی مانند شهر بابک نیز به همان صورت "Shahr-e Babak" نوشته می شوند.
  4. استانهایی که در آنها جهت جغرافیایی استفاده شده و کلمه شرقی و غربی یا شمالی و جنوبی دارند بهتر است همانند یک رویه جهانی ترجمه انگلیسی آنها را بنویسیم مانند "آذربایجان شرقی "East Azarbaijan و "آذربایجان غربی "West Azarbaijan یا "خراسان شمالی "North Khorasan و "خراسان جنوبی "South Khorasan اما استان مرکزی چون کلمه تنهایی است و در مرکز ایران هم واقع نشده است باید به همان صورت "Markazi" ترجمه شود.
  5. برخی از مکانها یا موقعیتها دارای کلماتی مانند رود و کوه هستند که این کلمات از کلمات ترکیبی اسم مکان جدا نشدنی هستند (معمولا کلمه دوم هستند) مانند سفیدرود یا کبیرکوه. برای این کلمات حتما باید "Rud, Kuh" به همین صورت نوشته شده و با یک خط تیره از کلمه دیگر جدا شوند مانند "Sefid-Rud, Kabir-Kuh" و در ترجمه می توان از کلمات "River, Mountain" هم برای معرفی این اسم استفاده کرد. برخی از اسامی که همین کلمات با حرف اضافه و در ابتدای کلمه ترکیبی به کار رفته اند بهتر است به جای این کلمات از ترجمه انگلیسی آنها استفاده کرد مانند رود چالوس "Chalus river" .
  6. برای ترجمه اسامی برخی پدیده های جغرافیایی دیگر مانند دشت می توان از ترجمه انگلیسی آنها اسفاده کرد مانند "plain" ولی در مورد اسامی معروف همان تلفظ فارسی آن را باید نوشت مانند "Dasht-e Lut". در هر صورت سعی بر است که از تکرار هم تلفظ فارسی به زبان انگلیسی و هم ترجمه انگلیسی برای نام یک منطقه جلوگیری شود (گاهی این امر اجتناب ناپذیر است مثلا اگر بخواهیم رودخانه سفیدرود را ترجمه کنیم مجبوریم بنویسیم "Sefid-Rud river").

-----

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی