آغاز به کار فهرست آوی لیست، گامی مهم برای یکپارچهسازی فهرستهای پرندگان جهان
آغاز به کار فهرست آوی لیست، گامی مهم برای یکپارچهسازی فهرستهای پرندگان جهان
Stating AviList, a unified checklist of world birds
همان طور که میدانیم در دو دهۀ گذشته چندین منبع معتبر دربارۀ فهرست، آرایهشناسی و نامگذاری پرندگان منتشر شد و برخی از آنها تا سال 2025 بهروزرسانی میشدند. به هر حال، پرندهشناسان جهان از سالهای گذشته تلاش کردند تا با کاستن از دیدگاههای مورد اختلاف، به سوی همگرایی و هماهنگی بیشتر در کاربرد آرایهشناختی و نامگذاری گونهها حرکت کنند.
در یک دهۀ گذشته، کمیتۀ ثبت پرندگان ایران همانند بسیاری از فهرستهای اروپایی و کشورهای مختلف، فهرست جهانی آیاوسی را مبنای پیروی از روش آرایهشناختی و نیز نامگذاریها علمی و انگلیسی گونه قرار داده بود. خوشبختانه اکنون با همگرایی بیشتر فهرستهای جهانی و ارائه فهرست یکپارچه آویلیست (AviList) برای پرندگان جهان، پیروی از تغییرهای علمی در فهرست یکپارچۀ جهانی برای پرندهشناسان در کشورهای جهان نیز آسانتر، منطقیتر و با کمترین اختلاف ادامه خواهد یافت.
-----
در اینجا برای آگاهی بیشتر، متن ترجمهشده دربارۀ فهرست «آویلیست» از ویکیپدیا آورده میشود.
نخستین نسخه از چکلیست یکپارچه آویلیست (AviList) در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵ به صورت برخط منتشر شد.
پیش از معرفی آویلیست در ژوئن ۲۰۲۵، سه چکلیست جهانی پرکاربرد و بهروز شده وجود داشت. این فهرستهای جداگانه به نمایندگی از اتحادیه بینالمللی پرندهشناسان، انجمن جهانی پرندگان و آزمایشگاه پرندهشناسی کرنل نگهداری میشدند. این فهرستها از نظر تعداد گونههای شناختهشده و تقسیم گونهها به سردهها و تیرهها متفاوت بودند.
در جلسهای که در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، پرندهشناسان توافق کردند که برای ایجاد یک طبقهبندی واحد و مورد اجماع برای پرندگان جهان با یکدیگر همکاری کنند. سه فهرست پیشین، اکنون دیگر هیچ بهروزرسانی طبقهبندی مستقلی انجام نمیدهند.
در بحثی که در کنگره بینالمللی پرندهشناسان در ونکوور در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، گروهی از پرندهشناسان توافق کردند که کمیتهای به نام «کارگروه نامگذاری پرندگان (WGAC)»تشکیل دهند تا ادغام سه چکلیست مستقل پرندگان را بررسی کنند.
این سه چکلیست که اکنون طبقهبندی AviList را پذیرفتهاند، عبارتند از:
- چکلیست کلمنتس پرندگان جهان که با بهروزرسانیهای سالانه توسط اعضای آزمایشگاه پرندهشناسی کرنل نگهداری میشود. این چکلیست در ابتدا بر اساس کتابی از جیمز کلمنتس بود که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد. طبقهبندی کلمنتس زیربنای وبگاه پرندگان جهان، برنامه Merlin Bird ID برای دستگاههای iOS و اندروید، پایگاه داده آنلاین eBird از مشاهدات پرندگان و کتابخانه Macaulay از عکسها، ویدیوها و ضبطهای صوتی است.
- چکلیست آرایهشناختی Birdlife در ابتدا از چکلیست مصور پرندگان جهان HBW و BirdLife International که در دو جلد در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ منتشر شده بود، پیروی میکرد. این طبقهبندی بهطور منظم توسط انجمن جهانی پرندگان (BirdLife International) به روز شده است. این طبقهبندی زیربنای فهرست سرخ گونههای در معرض خطر IUCN و چندین کنوانسیون بینالمللی، مانند توافقنامه حفاظت از پرندگان آبزی مهاجر آفریقایی-اوراسیایی (AEWA) و کنوانسیون گونههای مهاجر (CMS) است.
- فهرست پرندگان جهان در کمیتۀ بینالمللی پرندهشناسی (آیاوسی) توسط فرانک گیل، پاملا سی. راسموسن و دیوید دونسکر به نمایندگی از آنچه که در گذشته کمیته بینالمللی پرندهشناسان بود اما اکنون به اتحادیه بینالمللی پرندهشناسان تغییر نام داده است، نگهداری میشود. این طبقهبندی توسط ویکیپدیای انگلیسی، اتحادیه پرندهشناسان بریتانیا و وبگاه ضبط صدا (xeno-canto) استفاده میشد.
افزون بر فهرستهای بالا، فهرست کامل پرندگان جهان هوارد و مور نیز در طبقهبندی پرندگان تأثیرگذار بوده است. ویرایش چهارم آن در دو جلد در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ منتشر شد، اما از آن زمان تاکنون بهروزرسانی نشده است.
علاوه بر سه سازمان یادشده در بالا، این فهرست یکپارچه توسط اتحادیۀ پرندهشناسان بریتانیا نیز پذیرفته شده است.
برای دریافت اطلاعات بیشتر به وبگاه آویلیست (https://www.avilist.org/) مراجعه بفرمایید.
*****
