کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

گردآوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

گردآوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی
بایگانی

۱۳ مطلب با موضوع «Taxonomy» ثبت شده است

اعلام چک لیست پایه آی.او.سی برای رده بندی پرندگان ایران

IOC as base Taxonomic Checklist for Iranian Birds

 

از دهه های گذشته، چندین چک لیست معتبر در زمینه رده بندی و نام انگلیسی گونه های پرندگان وجود دارد. این منابع در گذشته، به شکل کتاب چاپ می شدند اما کم کم به دلیل تغییرهای پیاپی و افزودن سرعت انتقال، چندین پایگاه اینترنتی معتبر در این زمینه دست به انتشار چک لیستهای جهانی زدند که در لیست منابع به آنها اشاره شده است. از سالهای گذشته، چهار چک لیست معتبر بیشتر مطرح بودند که عبارت بودند از:

IOC World Bird List

Clements (eBird)

BirdLife (Birds of the World/HBW Alive)

TiF (Taxonomy in Flux Checklist)

 

چک لیست آی.او.سی یکی از پرکاربردترین چک لیستهای جهانی در بسیاری از کشورهای جهان است.

چک لیست کلمنتس نیز اکنون با به کار رفتن در پایگاه داده مهم ایبرد، به یک چک لیست پرکاربرد روزانه تبدیل شده است.

 

بنابر این، به منظور هماهنگی فهرست پرندگان ایران با چک لیستهای جهانی، در کارگروه آرایه شناسی پرندگان ایران، ابتدا دو چک لیست مهمتر یعنی آی.او.سی و کلمنتس (ایبرد) برگزیده شدند. از میان این دو چک لیست جهانی، چک لیست آی.او.سی به دلیل داشتن چندین ویژگی برای الگوگیری در فهرستهای پرندگان ایران برگزیده شد.

  1. به روز بودن رده بندی و آرایه شناسی راسته ها، خانواده ها و گونه های پرندگان بر پایه آخرین یافته های علمی و پژوهشی جهان
  2. داشتن پشتوانه قوی با تیمی از دانشمندان سرآمد جهان در زمینه رده بندی پرندگان
  3. به کار گرفته شدن این چک لیست در بسیاری از کشورهای جهان به ویژه کشورهای اروپایی
  4. الگو گرفتن از این چک لیست در انجمن پرنده شناسی خاورمیانه
  5. الگو گرفتن کمیته ثبت پرندگان ایران از این چک لیست و پایبندی کلی به آن در سالهای گذشته
  6. الگوگیری کتاب زیرگونه های پرندگان ایران (Khaleghizadeh et al., 2017) از این چک لیست

 

پیشنهاد الگوگیری همیشگی از چک لیست جهانی آی.او.سی در "کارگروه آرایه شناسی پرندگان ایران" با رای 8 نفر از 10 نفر عضو این کارگروه، پذیرفته شد.

همچنین پیشنهاد شد که اختلاف بین چک لیست آی.او.سی و چک لیستهای جهانی دیگر به ویژه چک لیست کلمنتس که توسط کاربران پایگاه داده ایبرد به کار می رود، ظرف مدت شش ماه مورد بحث قرار گرفته و درباره اختلاف های موجود تصمیم گیری شود.

 

منابع

Christidis et al. 2014. The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, version 4.1.

 

Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2019. The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2019.

 

del Hoyo, J., A. Elliott, J. Sargatal & D. A. Christie (Eds). 1992-2013. Handbook of the Birds of the World, Lynx Edicions.

 

del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. 2014-2016. HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.

Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2021. IOC World Bird List (v11.1)

 

HBW and BirdLife International (2020) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip [.xls zipped 1 MB].

 

John H. Boyd III - TiF checklist, Version 3.10: July 27 2019 and updated February 29 2020

 

Khaleghizadeh A., Roselaar C., Scott D.A. Tohidifar M., Mlikovsky J., Blair M. & Kvartalnov P. (2017). Annotated Checklist of the bird species and subspecies of Iran. Iran-Shenasi Institute, 474 pp.

 

Peters, J.L. et al. Check-list of Birds of the World, 1931-1986. Harvard University Press/Museum of Comparative Zoology.

 

Sibley, C. G. and B. L. Monroe. 1993. A Supplement to Distribution and Taxonomy of Birds of the World. Yale University Press, New Haven, Connecticut.

*****

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۶ تیر ۰۰ ، ۱۴:۵۲
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

حذف نام گلوزرد از زردپره سرزیتونی

Persian name of Ortolan Bunting

 

یکی از گونه های زردپره های ایران Ortolan Bunting با نام علمی Emberiza hortulana است. تاکنون دو نام فارسی برای این گونه وجود داشته است:

  1. "زردپره سرزیتونی" به عنوان نام پرکاربردتر

2- "زردپره گلوزرد" به عنوان نام دوم و در داخل پرانتز

 

 

با توجه به اینکه گونه دیگری از زردپره های جهان به طور دقیق با همین نام وجود دارد، بنابر این برای پرهیز از هرگونه خطای علمی، نام دوم "زردپره گلوزرد" از نام فارسی گونه "زردپره سرزیتونی" حذف شد.

 

Yellow-throated Bunting

Emberiza elegans

 

---

 

نیاز به یادآوری است که چندین گونه از سسکهای خانواده Parulidae نیز در گروهی با نام "گلوزرد" (Yellowthroat) نامیده می شوند.

 

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۹ ارديبهشت ۰۰ ، ۱۷:۳۴
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

حذف نام "راه راه" از مگس گیر خالدار

Persian name of Spotted Flycatcher

 

یکی از گونه های مگس گیرهای ایران Spotted Flycatcher با نام علمی Muscicapa striata است. تاکنون دو نام فارسی برای این گونه وجود داشته است:

  1. مگس گیر خالدار که بر پایه نام انگلیسی آن بود.

2- مگس گیر راه راه که بر پایه نام علمی آن بود.

 

 

با توجه به اینکه نام راه راه (با واژه انگلیسی Streak) به طور مستقیم در یکی دیگر از مگس گیرهای جهان و به طور غیرمستقیم در سه گونه دیگر از مگس گیرهای جهان به کار رفته است، گزینه نام مگس گیر راه راه از نام فارسی مگس گیر خالدار حذف شده است.

 

Streaked Flycatcher

Myiodynastes maculatus

 

---

 

Grey-streaked Flycatcher

Muscicapa griseisticta

 

Sulawesi Streaked Flycatcher

Muscicapa sodhii

 

Brown-streaked Flycatcher

Muscicapa williamsoni

 

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۹ ارديبهشت ۰۰ ، ۱۳:۳۵
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

گزینش نام فارسی برای راسته میش مرغ سانان

Persian name of Otidiformes

 

در گذشته، برای نام فارسی راستۀ Otidiformes از دو نام "میش مرغ سانان" و "هوبره سانان" و برای خانواده Otididae از دو نام "خانواده میش مرغ" و "خانواده هوبره" استفاده می شد. با توجه به اینکه Otis یکی از سرده های این راسته است که نام فارسی آن "میش مرغ" است، برای هماهنگی بیشتر میان این نامها، نام فارسی این راسته به شکل "میش مرغ سانان" برگزیده شد. در زیر شیوۀ کاربرد نام "میش مرغ" در رده بندی این راسته با توجه پسوندهای فارسی در رده بندی جانوران دیده می شود.

 

Order Otidiformes

راستۀ میش مرغ سانان

Family Otididae

خانوادۀ میش مرغان

Genus Otis

سردۀ میش مرغ ها

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۹ ارديبهشت ۰۰ ، ۰۰:۳۷
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

گزینش نام فارسی برای راسته سلیم سانان

Persian name of Charadriiformes

 

در گذشته، در مورد نام فارسی برای راستۀ Charadriiformes در بیشتر کتابها و منابع از نام "آبچلیک سانان" استفاده می شد. با توجه به اینکه Charadrius یکی از سرده های این راسته است که نام فارسی آن "سَلیم" است، برای هماهنگی بیشتر میان این نامها، نام فارسی این راسته به شکل "سلیم سانان" برگزیده شد. در زیر شیوۀ کاربرد نام "سلیم" در رده بندی این راسته با توجه پسوندهای فارسی در رده بندی جانوران دیده می شود.

 

Order Charadriiformes

راسته سَلیم سانان

Suborder Charadrii

زیرراسته سَلیم سانیان

Family Charadriidae

خانواده سَلیمان

Subfamily Charadriinae

زیرخانواده سَلیمیان

Genus Charadrius

سردۀ سَلیم ها

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۹ ارديبهشت ۰۰ ، ۰۰:۱۹
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

گزینش نام فارسی "باز" در رده بندی پرندگان ایران

Persian name for Accipitriformes and Accipitrinae

 

یکی از راسته های پرندگان ایران Accipitriformes است و همه پرندگان ایران در زیرراسته Accipitres قرار دارند.

تاکنون، برای نام فارسی این راسته نام یکسانی به کار نرفته بود. برخی آن را راسته عقاب سانان، برخی، آن را بازسانان، برخی دیگر قوش سانان و برخی نیز آن را راسته ای با ترکیبی از نامهای عقاب، کرکس، باز و سارگپه می نامیدند.

همچنین این راسته دارای زیرخانواده Accipitrinae و سردۀ Accipiter است که دربرگیرنده گروهی از پرندگان به نامهای قرقی، طرلان و پیغوها است. نام این گروه به زبان ترکی قوش گفته می شود اما اگر بخواهیم به زبان فارسی آنها را بنامیم، براساس بررسی انجام شده، نام "باز" بهترین و نزدیکترین نام برای این گروه از پرندگان است.

البته نام "باز" نه تنها برای قوشهای کنونی به کار می رفت، بلکه برای دیگر پرندگان این راسته مانند سنقر، سارگپه و عقاب هم به کار می رفت.

بنابر این با توضیح اشاره شده در بالا، برای هماهنگی نام فارسی سرده و زیرخانوادۀ آن با نام فارسی راسته و زیرراسته، می توان در رده بندی پرندگان ایران، این نام را با توجه به پسوندها رده بندی جانوران، به شکل زیر به کار برد.

 

راسته بازسانان Order Accipitriformes

زیرراستۀ بازسانیان Suborder Accipitres

زیرخانوادۀ بازیان Subfamily Accipitrinae

سردۀ بازها (قوشها) Genus Accipiter

-----

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۸ ارديبهشت ۰۰ ، ۱۵:۴۴
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

رده بندی نوین چکاوکهای پنجه کوتاه ایران

و ویرایش نام چکاوک پنجه کوتاه کوچک به تورانی

Change of Persian name of Lesser Short-toed Lark

 

بر اساس تازه ترین رده بندی پرندگان، جایگاه چکاوکهای پنجه کوتاه دچار تغییر شده است. بر اساس یافته ها، گونه چکاوک پنجه کوتاه کوچک (Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens) خود به دو گونه تقسیم شده است: چکاوک پنجه کوتاه مدیترانه ای (Mediterranean Short-toed Lark Alaudala rufescens) و چکاوک پنجه کوتاه تورانی (Turkestan Short-toed Lark Alaudala heinei).

دو گونه چکاوک پنجه کوتاه مدیترانه ای و تورانی، از لحاظ پوشش رنگ، بسیار شبیه به هم هستند و در تورانی تنها رنگ مایل به حنایی کمتر و راه راه سینه لاغرتر است. چکاوکهای پنجه کوتاه آسیایی نسبت به بقیه چکاوکهای پنجه کوتاه دارای شاهپرهای کمرنگ تر با رنگ قهوه ای تیره کمتر و نیز به طور میانگین پرهای کناری دم دارای سفیدی بیشتر است. افزون بر این، چکاوک شنی دارای راه راه لاغر و رنگ پریده است که گویا با سازگاری زیستگاهی این گونه در کنار رودخانه و ساحل ماسه ای در پیوند باشد.

 

یافته دو پژوهش انجام شده نشان می دهد که:

گونه چکاوک پنجه کوتاه مدیترانه ای دربرگیرنده زیرگونه های rufescensapetziiminor

گونه چکاوک پنجه کوتاه تورانی دربرگیرنده زیرگونه های heineiaharoniipersica

گونه چکاوک پنجه کوتاه آسیایی دربرگیرنده زیرگونه های cheleensistuvinicaleucophaeakukunoorensis

گونه چکاوک شنی دربرگیرنده زیرگونه های raytalkrishnakumarsinhjiadamsi

 

در فهرست پیشین زیرگونه های ایران، دو زیرگونه heini و persica از گونه چکاوک پنجه کوتاه کوچک ثبت شده بودند.

نیاز به یادآوری است که زیرگونه جنوب خزر یعنی pseudobaetica که در ایران ثبت شده بود اکنون با زیرگونه شمال خزر یعنی heini ادغام شده است.

بنابر این، سه زیرگونه پیشین چکاوک پنجه کوتاه کوچک، اکنون با دوزیرگونه از چکاوک پنجه کوتاه تورانی Alaudala heinei heinei و Alaudala heinei persica شناخته خواهند شد.

 

در فهرستهای پرندگان ایران و استانهای کشور، نام "چکاوک پنجه کوتاه کوچک" (Alaudala rufescens) حذف، و به جای آن نام فارسی "چکاوک پنجه کوتاه تورانی" با نام علمی Alaudala heinei به کار خواهد رفت.

 

منابع

Alström, P, van Linschooten, J, Donald, P, Sundev, G, Mohammadi, Z, Ghorbani, F, Shafaeipour, A, van den Berg, A, Robb, M, Aliabadian, M, Wei, C, Lei, F, Oxelman, B and Olsson, U. (2020). Multiple species delimitation approaches applied to the avian lark genus Alaudala. Molecular Phylogenetics and Evolution 154: 2021, 106994.

 

Ghorbani, F, Aliabadian, M, Zhang, R, Irestedt, M, Hao, Y, Sundev, G, Lei, F, Ma, M, Olsson, U and Alström, P. (2020). Densely sampled phylogenetic analyses of the Lesser Shorttoed Lark (Alaudala rufescens) – Sand Lark (A. raytal) species complex (Aves, Passeriformes) reveal cryptic diversity. Zoologica Scripta 49: 4, 427-439.
 

Viles, Sam. (9 February 2021). Lesser Short-toed Lark consists of two species. BirdGuides.  https://www.birdguides.com/articles/lesser-short-toed-lark-consists-of-two-species/

 

*****

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۳ بهمن ۹۹ ، ۲۲:۲۷
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

دگرگونی جدید در رده بندی راسته های پرندگان ایران

Recent changes to classification of orders in Iranian birds

 

به آگاهی می رساند که در سالهای گذشته خانواده های راسته بزرگ گنجشک سانان دچار تغییر اساسی شدند. این بار جایگاه و ترتیب راسته های پرندگان در رده بندی مورد بازنگری قرار گرفت و جابجایی های زیر رخ داده است.

 

تغییرات مورد اشاره در اینجا تنها مربوط به راسته های پرندگان ایران است.

 

اولین راسته ماکیان سانان هستند که پس پرندگان بی پرواز (از قبیل شترمرغ و کیوی) قرار می گیرند.

پس از آن اردک سانان (غازسانان) هستند که پرندگانی با منقار دندانه دار هستند.

 

اما تغییر بزرگی که ایجاد شده است، قرار گرفتن پرندگان خشکی از راسته های شبگردسانان و بادخورک سانان پس از اردک سانان است و پس از اینها نیز، راسته های میش مرغ سانان، کوکوسانان، باقرقره سانان و کبوترسانان قرار می گیرند.

 

پس از این گروهها، راسته های پرندگان آبزی و کنارآبزی به ترتیب شامل درناسانان، کشیم سانان، فلامینگوسانان، آبچلیک سانان، نوک سرخ دریایی سانان، غواص سانان، کبوتردریایی سانان، لک لک سانان، پلیکان سانان و بوبی سانان قرار می گیرند.

 

ادامه راسته های خشکی ها با دو راسته آغاز می شود که منقار آنها دارای خمیدگی است شامل عقاب سانان و جغدسانان. بقیه راسته های پرندگان خشکی شامل نوک شاخی سانان، سبزقباسانان، دارکوب سانان، شاهین سانان و طوطی سانان هستند.

 

و در پایان راسته بزرگ گنجشک سانان قرار می گیرند.

*****

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ خرداد ۹۹ ، ۱۰:۴۳
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

تغییر جنس درنای سیبری

Change to genus of Siberian Crane

 

بر اساس تغییر انجام شده در مورد رده بندی درناهای جهان، نام جنس گونه درنای سیبری از Grus به Leucogeranus تغییر یافته است. این تغییرها مورد تایید چندین چک لیست جهانی پرندگان جهان از قبیل Gill & Donsker (2019)، Clements et al. 2018، del Hoyo et al. (2014-2016)، John Boyd, TiF (2017)، Christidis et al. 2014  و HBW and BirdLife International (2018) قرار گرفته است.

لازم به یادآوری است که این جنس در دنیا یک گونه دارد و جنس تک سنخی محسوب می شود.

 

منابع

Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2018. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2018.

 

Christidis et al. 2014. The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, version 4.1.

 

del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. 2014-2016. HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.

 

Gill, F & D Donsker (Eds). 2019. IOC World Bird List (v 9.2)

 

HBW and BirdLife International (2018) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 3. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v3_Nov18.zip [.xls zipped 1 MB].

 

John H. Boyd III - TiF checklist, Version 3.08: May 1 2017 and updated October 24 2018

 

Krajewski C, JT Sipiorski & FE Anderson. 2010. Complete mitochondrial genome sequences and the phylogeny of cranes (Gruiformes: Gruidae). Auk 127: 440–452.

*****

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۱ فروردين ۹۹ ، ۲۰:۲۱
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

تغییر جنس دو گونه از دارکوبهای ایران

Change to genus of two species of Iranian woodpeckers

 

در مورد نام جنس دو گونه از دارکوبهای ایران گاهی رده بندی آنها توسط دانشمندان مورد بحث قرار می گیرد.

 

بر اساس آخرین تغییرات انجام شده، نام جنس دارکوب سرسرخ از Dendrocopos به Dendrocoptes  تغییر کرده است (Fuchs & Pons 2015). این تغییر مورد تایید چندین چک لیست جهانی پرندگان جهان از قبیل Gill & Donsker (2019)، Clements et al. 2018، John Boyd, TiF (2017) قرار گرفته است.

 

همچنین نام جنس دارکوب کوچک از Dendrocopos به Dryobates تغییر یافته است (Fuchs & Pons 2015). این تغییرها مورد تایید چندین چک لیست جهانی پرندگان جهان از قبیل Gill & Donsker (2019)، Clements et al. 2018، del Hoyo et al. (2014-2016)، John Boyd, TiF (2017)  و HBW and BirdLife International (2018) قرار گرفته است. لازم به یادآوری است که اکنون جنس Drybates گونه های جنس قبلی Picoides را نیز دربر می گیرد (Fuchs & Pons 2015).

 

منابع

Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2018. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2018.

 

del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. 2014-2016. HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.

 

Fuchs J & J-M Pons. 2015. A new classification of the pied woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. Molecular Phylogenetics and Evolution 88: 28–37.

 

Gill, F & D Donsker (Eds). 2019. IOC World Bird List (v 9.2)

 

HBW and BirdLife International (2018) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 3. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v3_Nov18.zip [.xls zipped 1 MB].

 

John H. Boyd III - TiF checklist, Version 3.08: May 1 2017 and updated October 24 2018

 

*****

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۸ فروردين ۹۹ ، ۱۸:۴۴
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

تغییر آرایه و نام آبچلیک شکیل به تلیله شکیل

Taxonomic change of Ruff

 

در سالهای برخی تغییرها در مورد رده بندی پرندگان رخ داده است. یکی از این تغییرها در مورد آبچلیک شکیل بود. بر اساس آخرین تغییرات انجام شده، آبچلیک شکیل از گروه آبچلیگها به گروه تلیله ها منتقل شده است و جنس آن نیز از Philomachus به Calidris تغییر کرده است (Gibson & Baker 2012, Banks 2012). این تغییر توسط بیشتر فهرستهای جهانی پرندگان پذیرفته شده است (Clements et al., 2018; del Hoyo et al., 2014-2016; Christidis et al., 2014; Boyd III, 2017; HBW and BirdLife International, 2018; Gill & Donsker, 2019 ). بنابر این نام کامل این گونه به شکل زیر تغییر می کند:

 

تلیله (آبچلیک) شکیل

Ruff

Calidris (Philomachus) pugnax

 

There have been some changes in taxonomy of birds in recent years. One of these change has happened for the Ruff. According to the change, the Ruff moved to the group stints and its genus changed from Philomachus to Calidris (Gibson & Baker 2012, Banks 2012). This change has been addopted by most of world checklists (Clements et al., 2018; del Hoyo et al., 2014-2016; Christidis et al., 2014; Boyd III, 2017; HBW and BirdLife International, 2018; Gill & Donsker, 2019).

 

References

Banks RC. 2012. Classification and nomenclature of the sandpipers (Aves: Arenariinae). Zootaxa 3513: 86–88.

 

Boyd III, John H. - TiF checklist, Version 3.08: May 1 2017 and updated October 24 2018.

 

Christidis et al. 2014. The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, version 4.1.

 

Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2018. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2018.

 

del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. 2014-2016. HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.

 

Gibson R & A Baker. 2012. Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes). Molecular Phylogenetics and Evolution, 64: 66–72.

 

Gill, F and D Donsker (Eds). 2019. IOC World Bird List (v 9.2). Doi 10.14344/IOC.ML.9.2.  http://www.worldbirdnames.org/

 

HBW and BirdLife International (2018) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 3. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v3_Nov18.zip [.xls zipped 1 MB].

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ بهمن ۹۸ ، ۱۴:۰۱
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

ادغام زیرگونه های شاهین و بحری

Lump of subspecies of Barbary Falcon and Peregrine Falcon

 

از گذشته های دور، موضوع تفکیک یا ادغام زیرگونه های شاهین و بحری یکی از موضوعات مورد بحث و چالش برانگیز در میان پرنده شناسان بوده است.

 

در حالی که تا سالهای گذشته این دو گونه از هم جدا بودند.

لازم به توضیح است که در کتابهای قدیمی پرنده شناسی و در دو چک لیست جهانی (Boyd 2017,  Sibley & Monroe 1993) و همچنین در بسیاری از چک لیستهای جهانی تا سالهای گذشته، شاهین گونه مستقلی بوده است.

 

در سالهای اخیر، بیشتر چک لیستهای جهانی دو زیرگونه شاهین معمولی (Barbary Falcon) را همراه با بقیه زیرگونه های بحری در قالب گونه بحری (Peregrine Falcon) دانسته اند و گونه شاهین را گونه مستقلی نمی دانند (IOC 2019, Clements 2019, del Hoyo et al. 2014, Christidis et al. 2014).

 

در مورد علت تفکیک شاهین از بحری، چندین دلیل وجود دارد. از جمله آنها می توان به اختلاف رنگ، جثه، زیستگاه شاهین نسبت به بقیه زیرگونه های بحری دانست. شاهین یکی از گونه های بسیار جالب از نظر تکاملی است که ظاهرا در میانه راه تکاملی است که زمان تکامل آن به ما نزدیکتر است. در هر صورت، با وجود نسبی علایم اشتقاق گونه ای از نظر تکاملی و مشهود بودن این اختلافات، چک لیستهای جهانی این میزان اختلاف را از نظر ژنتیک کافی ندانسته اند و آن را گونه مستقلی نمی دانند. یکی از دلایل دیگر برای نپذیرفتن گونه مستقلی این است که دو زیرگونه شاهین، توسط بقیه زیرگونه های بحری احاطه شده اند و دارای پراکنش مشخص بدون همپوشانی هستند.

لازم به یادآوری است که در صورت یافتن دلایل علمی محکم و کافی، ممکن است در آینده در مورد تاکسونومی این گونه باز هم تغییرات و اصلاح لازم صورت گیرد.

 

با توجه به مطالب بالا و ادامه بحثهای تاکسونومیک در مورد بحری و شاهین، از این پس در فهرستهای پرندگان ایران، دو گونه بحری و شاهین با هم ادغام خواهند شد. برای انتخاب نام فارسی این گونه ادغام شده، از بین دو نام فارسی شاهین و عربی بحری، طبیعتا نام شاهین انتخاب خواهد شد. همچنین برای شناخت بهتر این گونه (بحث برانگیز تاکسونومیک) همه زیرگونه های شاهین و بحری (بحری سیبری، بحری مدیترانه ای، شاهین عربی و شاهین آسیای میانه) در قالب یک گونه و با ذکر زیرگونه ها اشاره خواهند شد.

 

شاهین (بحری) سیبری

Siberian Falcon

Falco peregrinus calidus Latham, 1790

 

شاهین (بحری) مدیترانه ای

Mediterranean Falcon

Falco peregrinus brookei Sharpe, 1873

 

شاهین آسیای میانه (شاهین پشت گردن سرخ)

[Central Asian Falcon] (Red-naped Falcon)

Falco peregrinus babylonicus Sclater, PL, 1861

 

شاهین (معمولی) عربی

[Arabian Falcon] (Barbary Falcon)

Falco peregrinus pelegrinoides Temminck, [in Temminck & Laugier] 1829

 

منابع

  • Christidis et al. (2014). The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, version 4.1.
  • Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. (2018). The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2018.
  • del Hoyo, J., A. Elliott, J. Sargatal & D. A. Christie (Eds). (1992-2013). Handbook of the Birds of the World, Lynx Edicions.
  • del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. (2014-2016). HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.
  • Gill, F & D Donsker (Eds). (2019). IOC World Bird List (v 9.2)
  • John H. Boyd III - TiF checklist, Version 3.08: May 1 2017 and updated October 24 2018
  • Peters, J.L. et al. (1931-1986). Check-list of Birds of the World. Harvard University Press/Museum of Comparative Zoology.
  • Sibley, C. G. and B. L. Monroe. 1993. A Supplement to Distribution and Taxonomy of Birds of the World. Yale University Press, New Haven, Connecticut.

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۶ آذر ۹۸ ، ۱۰:۴۲
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی

ادغام زیرگونه های سنگ چشم خاکستری بزرگ

Lump of subspecies of Great Grey Shrikes

 

از گذشته های دور، موضوع تفکیک یا ادغام زیرگونه های سنگ چشم خاکستری بزرگ یکی از موضوعات مورد بحث در میان پرنده شناسان بوده است.

 

یکی از روشهای تفکیک زیرگونه های سنگ چشم خاکستری در سالهای گذشته تا سال 2018، تقسیم آنها به صورت سنگ چشم خاکستری شمالی (Lanius excubitor) و جنوبی (L. meridionalis) بود (Clements 2018). همچنین در سالهای گذشته، سنگ­چشمهای بزرگ در فهرست پرندگان دنیا توسط آی.او.سی. چهار گونه جداگانه (شمالی L. borealis، بزرگ L. excubitor، جنوبی  L. meridionalisو دشتی L. pallidirostris) در نظر گرفته می­شدند.

اخیرا گونه سنگ چشم خاکستری شمالی با نام علمی Lanius borealis و نام انگلیسی Northern Shrike با چندین زیرگونه (L. b. sibiricus, bianchii, mollis, funereus, borealis) از گونه سنگ چشم خاکستری جدا شد و به صورت گونه مستقل در نظر گرفته می شود (IOC 2019, Clements 2019, del Hoyo et al. 2014, Christidis et al. 2014).

همچنین، گونه قبلی سنگ چشم خاکستری جنوبی Lanius meridionalis بیشتر مورد بررسی قرار گرفته است و همه زیرگونه های قبلی به جز L. meridionalis، به گونه سنگ چشم خاکستری بزرگ ملحق شدند و تنها با یکی از زیرگونه های قبلی این گونه، به صورت گونه تک­سنخی در نظر گرفته می شود. اکنون این گونه با همان نام علمی (Lanius meridionalis) و با تغییر نام انگلیسی به صورت Iberian Grey Shrike که پراکنش تابستانه آن در شبه جزیره ایبریا (شامل کشورهای اسپانیا و پرتغال) و جنوب فرانسه است (IOC 2019, Clements 2019, del Hoyo et al. 2014, Christidis et al. 2014).

لازم به توضیح است که زیرگونه سنگ چشم خاکستری دشتی توسط چندین نویسنده به عنوان گونه مستقل در نظر گرفته شده بود (King 1997, Hernández et al. 2004, Panov 2011) اما هنوز توسط بسیاری از چک لیستهای جهانی مورد پذیرش قرار نگرفته است.

 

با توجه به مطالب بالا و ادامه بحثهای تاکسونومیک در مورد سنگ چشمهای خاکستری، در حال حاضر گونه ها و زیرگونه های قبلی سنگ چشم خاکستری بزرگ، دشتی و جنوبی ایران، همگی جزء زیرگونه های سنگ چشم خاکستری بزرگ در نظر گرفته می شوند. بنابراین، از این پس در فهرستهای پرندگان ایران، همه زیرگونه های سنگ چشم خاکستری بزرگ در قالب یک گونه و برای شناخت بهتر این گونه (بحث برانگیز تاکسونومیک) با ذکر زیرگونه ها اشاره خواهند شد.

لازم به یادآوری است که در صورت یافتن دلایل علمی محکم و کافی، ممکن است در آینده در مورد تاکسونومی این گونه باز هم تغییرات و اصلاح لازم صورت گیرد.

 

منابع

  • Christidis et al. (2014). The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, version 4.1.
  • Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. (2018). The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2018.
  • del Hoyo, J., A. Elliott, J. Sargatal & D. A. Christie (Eds). (1992-2013). Handbook of the Birds of the World, Lynx Edicions.
  • del Hoyo, J., N. J. Collar, D. A. Christie, A. Elliott,  L. D. C. Fishpool, P. Boesman & G. M. Kirwan. (2014-2016). HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World, Volume 1, 2, Lynx Edicions in association with BirdLife International, Barcelona, Spain and Cambridge, UK.
  • Gill, F & D Donsker (Eds). (2019). IOC World Bird List (v 9.2)
  • Hernández MA, F Campos, F Gutiérrez-Corchero & A Amezcua. 2004.  Identification of Lanius species and subspecies using tandem repeats in the mitochondrial DNA control region. Ibis 146: 227–230.
  • King BF. 1997. Checklist of the Birds of Eurasia. Ibis Publishing Company, Vista, CA.
  • Panov E. 2011. The True Shrikes (Laniidae) of the World. Ecology, Behavior and Evolution. Pensoft Publishers, Moscow.
  • Peters, J.L. et al. (1931-1986). Check-list of Birds of the World. Harvard University Press/Museum of Comparative Zoology.

-----

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۲ آذر ۹۸ ، ۱۰:۵۵
ابوالقاسم خالقی زاده رستمی