کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

گردآوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

گردآوری، ساماندهی و انتشار ثبت گونه های جدید و پرندگان کمیاب ایران To collate, ratify and publish bird records on Iranian rarities

طبقه بندی موضوعی
بایگانی

 

واژگان پرندگان

Terminology of birds

 

گردآوری و پژوهش: ابوالقاسم خالقی‌زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

 

تازه‌ترین به‌روزرسانی: مرداد 1401

Updated: August 2022

 

  • در این چکیدۀ  واژگان، نخست واژه‌هایی که در کتاب‌های چاپ شده بودند، بازبینی شد. سپس تلاش شد تا کمابیش از واژه‌ها و گزاره‌های درست فارسی، با معنی علمی درست، کاربردی، فراگیر و کوتاه استفاده شود.
  • در مورد برخی  واژه‌ها، پس از هم‌اندیشی با دیگر کارشناسان، واژه‌های درست فارسی نو برگزیده شد.
  • در مورد برخی واژه‌ها، جایگزین فارسی مناسب یافت نشد. بنابراین، بر پایۀ  پیشینۀ  کاربرد آنها در سده‌های گذشته، همچون بخشی از واژگان فارسی انگاشته شدند.

این واژه‌ها عبارتند از:

"شکل، فرم، خط، طولی، عرضی، افقی، ارتفاعی، فصلی، حلقه، دایره، دوره، جمعیت، عادی، معمول، قلم، محور، قلاب، قیچی، نقاب، عنبیه، فضله، ضدنور، حلقه‌گذاری (ringing)، قفس، ثبت (رکورد) (record)."

برای مهاجرت واژۀ کوچ، و برای مهاجر واژۀ کوچنده دارای رواج کم بود. بنابراین، واژۀ فارسی در درون پرانتز قرار گرفت.

 

 

واژگان فارسی  English word(s)

 

شکم Abdomen

ناهنجاری پوشش رنگی Aberration of plumage colouration

ناهنجاری Abnormality

فراوان Abundant

آشیانۀ پویا (فعال)Active nest

بالغ Adult

بالغان، بالغ‌هاAdults

سال (سن) Age

سال‌یابی (تعیین سن)Ageing

کیسۀ هوایی Air sac

زالی Albinism

{کل بدن سفید با چشم‌های سرخ}

گونۀ بیگانه Alien species

مهاجر (کوچنده) ارتفاعی Altitudinal migrant

جوجۀ دیررس Altricial nestling

 بالچه (شست بال) Alula

مچ پا Ankle

مورچه‌گیری Anting

پوست پرنازا (بدون رویش پر) Apteria

بازو Arm

بازوچال (گودۀ بازو) Armpit

{از راه} رسیدن Arrival

لکۀ روی گوش Auricular patch

گوشپرها Auriculars

پرهای زیربازو Axillaries

پشت (و کمر) Back

نوار (نوار عرضی) Band

نواربندی Banding

ریشۀ پر Barb

ریشک پر Barbule

نواری Barred

چینش نوارهای عرضی Barring

نیمۀ پسین (نیمۀ عقبی) Basal half

پایه {برای نوک و پرها} Base

پوشش پایه‌ای Basic plumage

هرزبال، شست بال (بالچه) Bastard wing

نوک (منقار) Beak

ریش Beard

شکم Belly

کج Bent

پیش‌بند {در گنجشک} Bib

نوک (منقار) Bill

ناخنِ نوک {در غاز و اردک} Bill nail (in geese)

سرِ (تُکِ) نوکBill tip

نوک‌بازی Billing (nebbing)

دونامی Binomial

سایۀ پرندگان Bird shadow

پرنده باز(ان) Birder(s)

پرنده‌نگرها (پرندهنگران) Birdwatcher(s)

پرنده‌نگری (تماشای پرندگان) Birdwatching

بیرون‌زدگی استخوانی بالای چشم (ستیغ ابرویی) Bony projection over the eyes

نوار شانه‌ای Brace

{در پرندگان کنارآبزی و مرغِ حق‌ها}

(in waders and scops owls)

شاخه‌رَوی Branching

سینه Breast

زادآور (جوجه‌آور) Breeder

پهنۀ جوجه‌آوری Breeding arena

دورۀ جوجه‌آوری Breeding period

پوشش (پروبال) جوجه‌آوری Breeding plumage

موسم جوجهآوری Breeding season

موفقیت (پیروزی) جوجه‌آوری Breeding success

پل پیشانی {از نوار ابرویی} Bridge forehead (from supercilium)

لکۀ کُرچی (لکۀ جوجه‌آوری) Brood patch

روشن (در رنگ‌ها) Bright

میخچۀ پا Bumblefoot

ندا (صدا) Call

کُلاه (بالای سر) Cap

نوار مچی {در کاکایی} Carpal bar

مفصل (بندگاه) مچی Carpal joint

لکۀ مچی {در پرندگان شکاری} Carpal patch

چرخش پنجه‌ای Cart-wheeling

رودۀ کور (کورروده) Cecum (plural Ceca)

 نرمۀ (بالشتک) بینی {در پرندگان شکاری} Cere

گونه‌ها Cheeks

سینه Chest

جوجه Chick

چانه Chin

اسکنه‌مانند (نوک) Chisel-like

رده Class

استخوان‌های ترقوه (چنبری) Clavicles

پنجه (چنگال) Claw

تمیزکردن Cleaning

بالا رفتن Climbing

پارگین (مَخرَج) Cloaca

بوسۀ پارگین (بوسۀ مَخرَجی) Cloacal kiss

دسته‌تخم Clutch

 یقه (طوق) Collar

ریخت (گرایش) رنگی Colour morph

فاز رنگی {در پرندگانی مانند اگرت ساحلی} Colour phase

تاج گوشتی، برآمدگی پیشانی {در راستۀ غازسانان} Comb

معمول Common

مخروطیCone-shaped

پرهای پوششی (ریشه‌ای، اصلی) Contour feather

جفت­گیری کردن Copulate

جفت­گیری Copulation

نمایش‌های جفت­خواهی (نمایش‌های خواستگاری) Courtship display

پوشپرها Coverts

کاکل (تاج)Crest

پوشپرهای تهیگاهی Crisum

چینه‌دان Crop

نوک­قیچی Crossbill

تارَک، تاج Crown

ستیغِ نوک {خط برآمدگی میانی در فرونوک} Culmen (upper ridge)

خنجرمانند Dagger-like

تیره Dark

پُررنگ Dark

خمیده به پایین Decurved

پوشش شناخته‌شده Definitive plumage

رهسپارشدن Departure

پخشیده {در رنگ} Diffused {in colour}

کم‌رنگ (رقیق) Diluted

دوریختی (جنسی) Dimorphism (Sexual)

شیرجه رفتن Dive

رام، دامی (اهلی) Domestic

گونۀ چیره (غالب) Dominant species

پشتی Dorsal

کُرک‌پر Down

مات Dull

خاک‌مالی (حمام خاک) Dust bathing

گوشپر، پوشپرهای گوش Ear coverts

خال گوش Ear spot

دسته‌پر گوش Ear tuft

گوش‌آویز Earlobe

تولک موسمی (بین فصلی) Eclipse

لبۀ پرها (در شاهپریکمی‌ها، شاهپردومی‌ها و شاهپرسومی‌ها

Edge of feathers (primaries, secondaries, tertials)

شکل تخم Egg shape

دندان نوک Egg tooth

خم بیرونی (در لبۀ شاهپرها) Emargination

برون‌کوچی Emigration

بومزاد Endemic

سرخ‌گرایی Erythrism

خطِ چشمی Eye line

حلقۀ چشمی Eye ring

نوارِ چشمی Eye stripe

نقابِ چشمی (مانند کورکورها) Eye-mask (in kites)

ابرو Eyebrow

چشم‌ها Eyes

آشیانۀ عقاب Eyrie

چهره، رُخ (صورت) Face

صفحۀ (دیمۀ) چهره {در جغدها} Facial disc (in owls)

نقابِ چهره Facial mask

پوستِ چهره {در قرقاول} Facial skin

رنگ‌پریده (رنگ‌ورورفته)  Faded

فضله‌ای Faecal

کیسۀ فضله Faecal sac

فضله Faeces

رنگ‌رفته (ناپیدا) Faint

به نسبت معمول Fairly common

چشمانِ دروغین False-eyes

چهرۀ دروغین False-face

خانواده (تیره) Family

پاک‌سازی نوک Feaking

پرها Feathers

مسیرِ رویش پر Feather tract

دان­خوری Feeder

انگشتانِ پا Feet

بیرون­زدگی پا از دُم Feet projection

ران Femur

چنگک نوک Festoon

(در نیم‌نوک بالا در پرندگان شکاری)

رشته‌پر Filoplume

انگشت‌پر {در پرندگان شکاری} Finger

پهلوها Flanks

بالزدن Flapping

دورۀ جوجۀ پروازی Fledging period

مرحله (گامه) جوجۀ پروازی Fledging stage

جوجۀ پروازی Fledgling

پرندگان بی‌پرواز Flightless

گله Flock

پفی، پُف کرده Fluffy

جهیدن Flush

دایرۀ ترس Flush distance

بال‌بال‌زنی Fluttering

گذرگاه پروازی Flyway

جلویِ بال Forearm

لکۀ جلویِ بال Forearm patch

پیشانی Forehead

جلویِ گردن Foreneck

دُم دوشاخه Forked tail

پوشش شکل‌دهنده Formative plumage

تازه Fresh

لبه Fringe

نوار پیشانی Frontal bar

سپرِ پیشانی Frontal shield

استخوان آرزو Furcula (Wishbone)

شکاف دهان Gape

شکاف دهان (در جوجه) Gape flange

لکۀ شکاف دهان Gape-patch

{در کشیم کوچک} [in Little Grebe]

چین شکاف دهان Gape Rosette

گونه Gena

سرده Genus

سنگدان Gizzard

بال‌بازرَوی Glide, Gliding

درخشان (براق) Glossy

برجستگی زیرِنوک (در کاکایی)  Gonys

خال زیرِ نوک (در کاکایی) Gonys spot

زاویۀ برجستگی زیر ِنوک Gonydeal angle

گلوبند Gorget

پوشپرهای بزرگ (روی بال) Greater coverts

گروه Group

نوار گلویی {در بازها} Gular stripe

خو، خوی (عادت)Habit

خوگیری، خوگرفتن (عادت کردن) Habituation

پرهای یال (پرهای افراشتۀ پسِسر) Hackles

انگشت پشتی پا Hallux

دستپر (پرهای انگشتان دست) Hand

تخم جوجهشده (تفریخ‌شده) Hatched egg

ازتخم درآمدن Hatching

جوجۀ نوپا (جوجۀ ازتخم درآمده) Hatchling

شکار غافلگیرانه Hawking

دل (قلب)Heart

انگشت پشتی پا Hind toe

پشتِ گردن Hindneck

تَهمایه (ته‌رنگ) Hint

محور توخالی Hollow shaft

کلاه‌دار Hooded

قلاب‌دار Hooked

قلابک Hooklet

جستن، جهیدن Hopping

درجا بال‌زنی Hovering

بازویی Humeral

بازو Humerus

دورگه Hybrid

پهنۀ (زون) دورگه‌زایی Hybrid zone

دورگه‌زایی Hybridization

شناسایی Identification

روشنایی Illumination

انگارش (تصور، تجسم) Imagination

نابالغ Immature

درون‌کوچی Immigration

بخش درونی شاهپریکمی‌ها Inner primaries

انگشت درونی پا Inner toe

بخش درونی پر Inner web

بخش درونی بال (از پهلوها تا خم بال) Inner wing

رنگین کمانی Iridescence

عنبیه Iris

فوران Irruption

-فام، -گون (مایل به) (در رنگ‌ها) -ish

گمانه Jizz (or giss)

(یک گمانه یا انگارش (تصور) سریع از یک پرنده بر پایۀ ویژگی‌های بیرونی مانند اندازه و رنگ، همراه با رفتار، جابجایی، پرواز و آوای یک پرندۀ ویژه و با توجه به شناخت پیشین از یک گونه)

پایین گلو Jugulum

جوان، نوجوان Juvenile

جناغ سینه Keel

زانو Knee

برآمدگی پیشانی (در مرغابی‌سانان) Knob

فرود آمدن Landing

بالۀ پوستی Lappet

انباشتگاهِ غذا Larder

کناری Lateral

نوار کناری تارک Lateral crown stripe

نوار کناری گلو Lateral throat stripe

لبۀ جلویی بال Leading edge of wing

پاها Legs

رسیدن پا به دُم Legs exceeding tail

{در زمان پرواز} (when stretched in flight)

پرهای پا Leg feathers

آوردگاه Lek

پهنۀ نبرد Lek arena

دستۀ {نرهای} هماوردان Lek size

قلمرو نبرد Lek territory

نبرد (نمایش) جفت­یابی Lekking (=Lek mating)

گونۀ نبرد جفت­یابی Lekking species

پوشپرهای کوچک (روی بال) Lesser coverts

سفیدگرایی  Leucism

(در دو شکل: بخشی از بدن سفید (بخشی) یا همۀ بخش‌های بدن سفید (سراسری))

{در هر دو شکل، رنگ چشم طبیعی است.}

(in two forms: Partial leucistic or fully leucistic)

فهرست گونه‌های زندگی (برای پرنده‌نگر) Life list

گونه‌افزای زندگی (برای پرنده‌نگر)Lifer

(گونهای که نخستین بار توسط یک پرندهنگر دیده می‌شود)

روشن (کم‌رنگ) Light

پای پره‌دار  Lobbed

{پرۀ پا متفاوت از پردۀ پا است. در پای پرهدار، برگۀ پوستی در کنار هر انگشت پا مانند پای کشیم و چنگر}

بلندبالان (سیاه‌چشمان مانند شاهین) Longwings

چشم تا نوک (جلوی چشم) Lore

نوار چشم تا نوک Lore-bar

نیمنوک پایین، فرونوک Lower mandible

زردگرایی پرورشی (در پرورش پرندگان) Lutinos

بالاپوش (جُبِّه، قَبا) Mantle

پوش -mantled

نوار کنار چانه Malar stripe

آرواره Mandible

 نقاب {در کاکایی، سنگچشم و برخی گونه‌ها} Mask

جفت‌یابی Mating

پوشپرهای میانی (روی بال) Median coverts

نوار میانی تارک Median crown stripe

سیاه‌گرایی Melanism

انگشت میانی پا Middle toe

پنجرۀ میانی بال Midwing panel

مهاجر (کوچنده) Migrant

مهاجرت (کوچ) Migration

گذرگاه مهاجرت (کوچ) Migration flyway

مهاجر (کوچ‌رو، کوچگر) Migrator

بی‌تابی پیش از کوچ (مهاجرت) Migratory restlessness

تقلید Mimicry

لکه‌های سفید نوکِ بال {در کاکایی} Mirror

تور پرنده‌گیری Mist net

آشوبگری Mobbing

پرریزی Molt, molting

گونۀ تک‌نماد Monotypic species

ریخت Morph

ریخت رنگی Morph

ریخت‌شناسی Morphology

مرمری Mottled

نوار سبیل Moustachial stripe

فوج Murmuration

جهش Mutation

ناخن Nail

پسِسر Nape

لکۀ پسِ‌سر Nape patch

سوراخ (شکاف) بینی Nares

شیار بینی Nasal groove

کرک‌پر نوزادی Natal down

بومی Native

سوزن‌مانند Needle-like

جعبۀ آشیانه‌ای Nest box

آشیانه‌سازی Nest building

آشیانه‌سازی Nesting

جوجۀ آشیانه‌ای Nestling

دورۀ جوجۀ آشیانه‌ای  Nestling period

(جوجۀ بدون توان پرواز)

گامۀ جوجۀ آشیانهای  Nestling stage

بدون انگشت پشت پا No hind toe

نام‌گذاری Nomenclature

نازادآور Non-breeder

سوراخ (شکاف) بینی Nostril

تورفتگی درونی {در لبۀ شاهپرها} Notch

پوشش جفت‌یابی (همسریابی) Nuptial plumage

پرهای بلند پسِسری {در زمان جوجهآوری حواصیل} Occipital plumes

چشمان دروغین Ocelli

چشم دروغین Ocellus

سفید چرکی Off-white

زمان آغاز Onset (The onset)

سرپوش بینی Operculum

حلقۀ (دایرۀ) چشمی Orbital ring

پوست کنار چشم {در شاهین‌ها} Orbital skin

راسته Order

بخش بیرونی شاهپریکمی‌ها Outer primaries

انگشت بیرونی پا Outer toe

بخش بیرونی پر Outer vane/web

بخش بیرونی بال (از خم بال تا سرِ بال) Outer wing

شاهپریکمی شمارۀ 1، 2، 3، ... P 1,2,3, …

روشن/کم رنگ Pale

روشن/کم رنگ Pallid

انجمن Parliament

مهاجر (کوچنده) بخشی Partial migrant

بخشی از پا پرده‌دار Partial webbing

دسته Party

مهاجر عبوری (کوچنده گذری) Passage migrant

برآمدگی یا قله (در سر پرندگان) Peaked (in head)

سازمان چیرگی نوک‌زنی Pecking order

نوار سینه‌ای Pectoral band

ریمه Pellet

شاهپرPennaceous feather

نشیمنگاه (یا نشستگاه) Perch

نشستن پرندگان {در یک نقطه به مدت کوتاه یا بلند}  Perching

دست‌آموز Pet

ابلق (پیسه) Pied

شیر کبوتر Pigeon milk

یکدست (ساده) Plain

پوشش (پروبال) Plumage

پرشناسی Plumology

شیرجه زدن Plunge

گونۀ چندسنخی (گونۀ دارای چند زیرگونه) Polytypic species

کُرکپرِ پودری Powder down feather

جوجۀ زودرس Precocial nestling

پرآرایی Preening

پیش‌شست Prehallux

شاهپریکمی‌ها Primaries

رسیدن شاهپریکمی‌ها به دُم {در زمان استراحت} Primaries exceeding tail (at rest)

لکۀ پای شاهپریکمی‌ها Primary base patch

پوشپرهای یکمی Primary coverts

بیرون‌زدگی شاهپریکمی‌ها Primary projection

{بیرون‌زدگی شاهپریکمی‌ها از لبۀ شاهپردومی‌ها و شاهپرسومی‌ها در حالت نشسته}

نوک شاهپریکمی‌ها Primary tip

پنجرۀ شاهپریکمی‌ها Primary window

پوستِ پرزا Pteryla

جوجه (جوجه‌ها) Pullus (pulli)

مردمک Pupil

قلم (خامۀ) پر Quill

ساقۀ پر Rachis

نایاب Rare

پسِ سر Rear

بازشناسی (تمییز دادن) Recognition

بهبود Recovery

پخش صدا Recall

ثبت کردن (فعل) Record (v.)

ثبت (رکورد) (اسم) Record (n.)

شاهپرهای دُم Rectrices

خمیده به بالا Recurved

برون افکندن (بالا آوردن) Regurgitate

برون‌افکنی Regurgitation

رهاسازی Release

پرهای پروازی Remiges

دربرگیرندۀ شاهپریکمی‌ها، شاهپردومی‌ها و شاهپرسومی‌ها

Including primaries, secondaries, tertials

یادآور Reminiscent

ماندگار (مقیم) Resident

کناردهانی Rictal

موپر کناردهانی  Rictal bristle

خال کناردهانی (در بوچانگاها) Rictal spot (in Drongos)

دور، کناره Rim

حلقه Ring

حلقه‌گذاری Ringing

بازیابی حلقه Ringing recovery

آیین Ritual

جایگاه استراحتگاه گروهی (جایگاه شبگذرانی و شب‌مانی) Roosting site

پر افراشته (پر سیخشده) Rouse

یال Ruff

دُمگاه Rump

لکۀ دُمگاه Rump patch

زنگاری Rusty

شاهپردومی شمارۀ 1، 2، 3، ... S1,2,3, …

زین، سُخمه (پشت و بال) Saddle

چینش پولک‌دار (در پوشپرها) Scaling

پرندگان گریخته (فراری) از قفس Scaped birds

کمان شانه‌ای Scapular crescent

پرهای شانه‌ای {پرهای میان بال و بدن} Scapulars

کمیاب Scarce

لاشه‌خوار Scavenger

بههم‌ریختگی رنگی Schizochroism

شاهپردومی‌ها Secondaries

پنجرۀ شاهپردومی‌ها Secondary panel

نیم‌پر Semiplume

جداسازی (تفکیک) Separation

جنس (نر، ماده و نابالغ) Sex

تعیین جنس {نر، ماده و نابالغ} Sexing

دوریختی جنسی Sexual dimorphism

سایه نگارۀ پرندگان (در طراحی پرندگان) Shadow bird image

 محور پر (قلم (خامۀ) پر+ ساقه پر)Shaft

پا (زانو تا مچ) Shank

درخشان Shining

کوتاهبالان (زردچشمان مانند بازها) Shortwings

شانه Shoulder

ضد نور (حالت یا نگاره در عکاسی) Silhouette

سایهرُخ Silhouette

لاغر {برای جثه}، نازک {برای نوک} Slim

نوک‌آویز Snood

بال اوج‌گیری Soar, Soaring

آواز Song

کفچه‌ای Spatulate (Spoon-shaped)

گونه Species

آیینۀ بالی {دراردک‌ها} Speculum

شکاف ابرویی Split supercilium

خالدار Spotted

چینش خالدار {در روتنه} Spotting (on upperparts)

دُم بازشده Spread tail

مهمیز، سیخک (در پشت پا یا در بال) Spur

دُم چهارگوش Square-tipped tail

اُتراقگاه مهاجرتی Staging areas

شیرجه (در شاهین‌ها) Stoop

ایستگاه مهاجرتی Stopover

چینش رگه‌ها Streaking

رگه‌ها Streaks

نوار طولی Stripe

نیمه‌بالغ {در پرندگان دارای سن بلوغ چندین سال} Subadult

کم­مایه (در رنگ) Subdued

نوار زیرِسبیل Submoustachial stripe

زیرگونه Subspecies

نوار پایانی Subterminal band

کم‌مایه (بی‌جان) Subdued

مهاجر (کوچنده) تابستانه Summer migrant

پوشش (پروبال) تابستانه Summer plumage

آفتاب‌گیری (حمام آفتاب) Sun-bathing (Sunning)

نوار ابرویی Supercilium

ستیغ بالای چشم (ستیغ ابرویی) Supraorbital ridges

نوار بالای چشم تا نوک Supraloral stripe

شیرجه آرام به پایین Swooping down

ماهیچۀ سوتک Syringal muscle

سوتک Syrinx

نشانه Tag

نشانه‌گذاری Tagging

دُم Tail

نوار دُمی Tail band

شکاف دُم Tail-dipping

لبۀ دم Tail tip

پنجه‌درپنجه انداختن Talon-grappling

چنگال‌ها، پنجه Talons

سیخک پا Tarsal spur

قلم پا (تارسوس) Tarsus

دوقلونامی (نام‌های علمی) Tautonym

پوشپر (پوشپرها) Tectrix (Tectrices)

نوار پایانی {در دُم یا بال} Terminal band

قلمرو (گستره) Territory

شاهپرسومی‌ها {در پرندگانی مانند اردک‌ها} Tertials

ران Thigh

پلک سوم Third eyelid

گلو Throat

ساق پا Tibia

تیک‌دار (طرح پوشش) Ticking

ته رنگ (سایۀ رنگ) Tinge

سرِ نوک (تُکِ منقار) Tip of bill

گیس‌پر Tippet

انگشت پا  Toe

لبۀ کناری نوک Tomium (Tomia)

پردۀ پیوسته (در پا) Totipalmate

نای Trachea

لبۀ پشتی (پسین) بال Trailing edge of wing

سه نامی Trionym

شلوار یا شلوارک Trousers

شلوار (پرهای بلند روی ساق و قلم پا در عقاب‌ها) و

شلوارک (پرهای بلند روی ساق پا در سنقرها، سارگپه‌ها و بازها)

دسته‌پرهای دم Tuft tail feathers

کاکل‌پرها (پرهای کاکل‌مانند) Tufted feathers

کاکل‌پرهای دمگاه Tufted rump feathers

پرنده‌جو Twitcher

نمونهای (نمادی)Typic

شکل نمادین، شکل نمونه‌وار (شکل نمادوار) Typical form

نامعمول Uncommon

زیرتنه، بخش‌های زیرین بدن Underparts

زیرِدُم Undertail

پوشپرهای زیرِدُم Undertail coverts

زیرِبال (بخش زیرین بال) Underwing

نیم‌نوک بالا، فرانوک Upper mandible

روتنه، بخش‌های رویی بدن Upperparts

روی شاهپرهای دُم Uppertail

پوشپرهای روی دُم Uppertail coverts

روی بال (بخش رویی بال) Upperwing

سرگردان Vagrant

پهنۀ پر Vane

زیردُم (تُهیگاه) Vent

شکمی Ventral

راه‌راه کرمیVermiculated

موپَر Vibrissae

آواسازی (دربرگیرندۀ صداها، آواها و آوازها)Vocalization (including calls & songs)

آوای پرندگان Voice

رنگ شُسته Washed

آب‌تنی (حمام آب) Water bathing

غبغبک (پوستِ رُخ) Wattle

پردۀ انگشتان پا Web

پای پرده‌دار {پردۀ پوستی کامل بین انگشتان} Webbed foot

لکۀ سفید پای شاهپریکمی‌ها White patch at base of primaries

لکۀ سفید شاهپریکمی‌ها White primary flash

نوار بالی Wing bar

فرمولِ بالی Wing formula

چینش خطدار بال (زیر بال) Wing lining

نوک (سرِ) بال Wing tip

بال زدن Wingbeat

گستردگی بال‌ها Wingspan

پوشش (پروبال) زمستانه Winter plumage

مهاجر (کوچنده) زمستانه Winter migrant

مهاجر (کوچنده) زمستانگذران Wintering migrant

پوشش کهنه Worn plumage

مچ Wrist

ویرگول مچی Wrist comma

زردگرایی Xanthism (Xanthrochromism)

خمیازه کشیدن Yawning

جوان Young

 

---

 

 

گوناگونی اردک‌ها Types of ducks

مرغابی‌های روآبچر، اردک‌های شیرجه‌زن (غواص) و اردک‌های ماهی‌خوار

Dabbling (Puddle) ducks, Diving ducks, Saw-billed ducks

 

 

گوناگونی رنگ‌ها Types of colour

درخشان، تابان (براق)، رنگین کمانی، روشن، گرم، سرد، تیره (پُررنگ)، روشن (کم‌رنگ)، مات، مایل به رنگ ...(...فام)، پخشیده، کم‌رنگ (رقیق)، روشن/کم‌رنگ، کممایه (بی‌جان)، ته‌مایه، رنگپریده، رنگِ شسته، ته‌رنگ (سایۀ رنگ)، رنگ‌رفته، تازه و کهنه

Shining, Glossy, Iridecence, Bright, Warm, Cool, Dark, Light, Dull, Diluted, Pale/Pallid, Subdued, Hint, Faded, Washed, Tinge, Faint, Fresh, Worn

 

 

گوناگونی نوک در پرندگان Types of bill in birds

راست (مستقیم)، سوزن‌مانند، کلفت، خنجرمانند، خمیده به بالا، خمیده به پایین، کج، قلاب‌دار، مخروطی، اسکنهمانند، پهن، کفچه‌ای و نوک‌قیچی

Straight, Needle, Stout, Dagger-shaped, Recurved, Decurved, Bent, Hooked, Cone-shaped, Chisel-like, Flat, Spatulate (Spoon-shaped) & Crossbill

 

 

گوناگونی موقعیت انگشتان پا Types of finger positions

همۀ انگشتان در جلو، سه انگشت در جلو، سه انگشت نیم‌چسبان در جلو، انگشتان متقارن (1 و2 در پشت پا) و انگشتان نامتقارن (1و4 در پشت پا)

Pamprodactyl, Anisodactyl, Syndactyl, Heterodactyl & Zygodactyl

 

 

حواس پنجگانه Five senses

بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و بساوایی (لامسه)

Sight, Hearing, Taste, Smell & Touch

 

 

گوناگونی شکل آشیانه Types of nest  form

بی‌آشیان، خراشیده، کپه‌ای، تاقچه‌ای، سوراخ/ شکاف، گودالی (کاویده)، دالانی، شناور، گِلی، پهن، بشقابی، فنجانی، گنبدی، گوی‌مانند و آویزان

No nest, Scrape, Mound, Ledge, Hole, Cavity, Burrow, Floating, Mud, Platform, Plate, Cup, Dome, Sphere & Pendant

 

 

گوناگونی بهره‌برداری آشیانه Types of nest using

پویا (فعال)، ناپویا (غیرفعال)، ساخته‌شده، بازسازی‌شده، جاگیرشده (اشغال‌شده)، رهاشده، خالی و کهنه

Active, Inactive, Built, Reused, Occupied, Unused, Empty & Old

 

 

گوناگونی شکل تخم Types of egg shape

بیضی، نیم‌بیضی، تخم‌مرغی، گلابی‌شکل، کروی، دوسویه

Elliptical, Subelliptical, Oval, Pyriform, Spherical & Biconical

 

 

گوناگونی گروه در پرندگان Types of bird groups

(گله، دسته، گروه، فوج، انجمن، کلونی)

(flock, party, group/company, murmuration, parliament, colony)

 

 

گوناگونی فراوانی Types of Abundance

(فراوان، رایج (معمول)، نیمه‌رایج (به نسبت معمول)، کم‌رایج (گهگاهی)، کمیاب (نارایج)، نایاب)

(Abundant, Common, Fairly common (Frequent), Ocasional, Scarce (uncommon), rare)

 

 

گوناگونی وضعیت Types of Status

(بوم‌زاد، بومی، ماندگار (مقیم)، زادآور (جوجه‌آور)، تابستان‌گذران، زمستان‌گذران، گذری (عبوری) {در بهار یا پاییز}، سرگردان)

(endemic, native, resident, breeder, non-breeder, passage, wintering, vagrant)

 

 

گوناگونی گونه‌های مهاجر Types of migrant species

(تابستانه، زمستانه، گذری (عبوری)، بخشی (مقطعی)، برد بلند، برد کوتاه، عمودی و ارتفاعی)

(summer, winter, passage, partial, Long distance, Short distance, Vertical & altitudinal)

 

 

گوناگونی مهاجرت (کوچ) Types of migration

(رفت و برگشتی، دیرینجایی (سگ­پایی)، پرش قورباغه‌ای، زنجیره­ای، کانونی (دگرجا-همجایی)، سرگردان، پیش‌مهاجرتی، لُجّه‌ای)

(Loop, Dog-leg, Leap-frog, Chain, Telescopic, Vagrant, Premigratory, Pelagic)

 

 

رده‌بندی فهرست سرخ جهانی Categories of IUCN Redlist

ارزیابی‌نشده، کمبود داده، کمترین نگرانی، نزدیک تهدید، آسیب‌پذیر، در خطر انقراض، در بحران انقراض، منقرض‌شده در طبیعت، منقرض‌شده

Not Evaluated, Data Deficient, Least Concern, Near Threatened, Vulnerable, Endangered, Critically Endangered, Extinct in the Wild and Extinct

 

-----

 

سپاس‌گزاری

بدین وسیله از همکاری بدون چشم‌‍داشت دوستان و سروران گرامی زیر سپاس­گزاری میشود: علی ادهمی میرحسینی، آرش حبیبی آزاد، محمد توحیدی‌فر، حسین محمودیان، سعید گله‌داری، جواد خالق‌زاده آهنگر، عباس عاشوری و امیرمهدی ابراهیمی.

 

 

منابع

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

 

بختیاری، پرویز (1393). پرنده های شکاری. موسسه ایران شناسی.

 

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

 

مبصر، فرید (1395). راهنمای میدانی پرندگان ایران. انتشار شخصی، 255 ص.

 

منصوری، جمشید (1392). راهنمای پرندگان ایران. نشر فرزانه، 517 ص.

 

منظری، ش، ج محقق نیشابوری، ع. خرازی پاکدل، ع پازوکی و ا. ابراهیمی (1393). واژه­نامه­ی حشره­شناسی (معادل­های فارسی و تعریف­ها)، بخش سوم: آرایه بندی. انجمن حشره شناسی ایران. 77 ص.

Campbell B. & Lack E. (1985). A Dictionary of Birds. T&AD Poyser, Calton, 670 pp.

 

Clark W.S. (1999).  A Field Guide to the RAPTORS of Europe, the Middle East and North Africa. Oxford University Press, Oxford, 371 pp.

 

Porter, R. & Aspinall, S. (2010). Birds of the Middle East. Christopher Helm, London.

 

Svensson, L. (1999). Collins Bird Guide. HarperCollins Publishers Ltd, London.

 

* Avibase-bsc-oec.org

 

www.hbw.com

 

*****

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی