کمیته ثبت پرندگان ایران Iran Bird Records Committee

پایدارسازی نام کبوتر چشم زرد

Stabilization of Persian name of Yellow-eyed Dove

یکی از گونه‌های پرندگان ایران، «کبوتر چشم‌زرد (خاوری)» با نام انگلیسی Yellow-eyed Dove و نام علمی Columba eversmanni است. نخستین نام فارسی این گونه، کبوتر آسیای میانه بود (جرویس رید 1337). سپس به شکل فاخته خاوری پدیدار شد (اسکات و همکاران 1354، فیروز 1379، کابلی و همکاران 1395). اما از دهۀ 1380، به شکل «کبوتر خاوری» آمد (ادهمی 1384) و تا آبان 1399، نام فارسی رایج این گونه در منابع فارسی «کبوتر خاوری» بود.

در آبان 1399، پس از نظرخواهی از اعضای کمیتۀ ثبت پرندگان ایران، برای پرهیز از خطا در کاربرد نام فارسی با یک گونۀ دیگر در تیرۀ کبوتران، یعنی «قمری خاوری» (Oriental Turtle Dove) و نیز برای هماهنگی بیشتر با نام انگلیسی این گونه از کبوترها، نام فارسی این گونه به شکل «کبوتر چشم‌زرد (خاوری)» نوشته شده است.

اکنون پس از گذشت بیش از پنج سال از کاربرد و رواج گسترده این نام در میان پرنده‌نگران، می‌توان به آسانی نام دوم این گونه را حذف کرد و به طور ساده‌تر نام کبوتر چشم‌زرد را به کار برد.

بر همین اساس، ازین پس نام فارسی این گونه در فهرست‌های پرندگان ایران، به شکل کوتاه‌تر و تنها با کاربرد نام «کبوتر چشم‌زرد» خواهد آمد.

کبوتر چشم‌زرد

Yellow-eyed Dove

Columba eversmanni

منابع

ادهمی، علی (۱۳۸۴). دانشنامه پرندگان. بنیاد دانشنامۀ بزرگ فارسی، ۲۲۹ ص.

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

جرویس، سایمون (1337). فهرست پیشنهادی اسامی پرندگان ایران. انتشارات دانشگاه تهران، 23 ص.

فیروز، اسکندر (۱۳۷۹). مهره‌داران ایران. مرکز نشر دانشگاهی، ۴۹۱ ص.

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی‌فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

-----

ثبت سلیم طلایی اروپایی در سد حسنلو در دی 1404

Record of European Golden Plover in Hasanlu dam in January 2026

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: سلیم طلایی اروپایی Pluvialis apricaria

شماره پرنده: 2 فرد

مکان پایش: سد حسنلو

استان: آذربایجان غربی

زمان پایش: 22 دی 1404

پایشگران: آقای عزیز عذار

یادداشت: نخستین ثبت این گونه برای استان آذربایجان غربی

Species: European Golden Plover Pluvialis apricaria

No. of individuals: 2 individuals

Place of observation: Hasanlu dam

Province: West Azarbaijan

Date of observation: 12 January 2026

Observers: Aziz Ozar

Remarks: The first record of this species for West Azarbaijan province.

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of scarce birds of Iran

ثبت سسک ابروزرد هیوم در شهر تهران  در بهمن 1404

Record of Hume's Leaf Warbler in Tehran in January 2026

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: سسک ابروزرد هیوم Phylloscopus humei

شمار پرنده: یک فرد

مکان پایش: شهر تهران

استان: تهران

زمان پایش: 3 بهمن 1404

پایشگران: بانو آرزو اقبال‌پور و آقای هومن درودی

Species: Hume's Leaf Warbler Phylloscopus humei

No. of individuals: one individual

Place of observation: Tehran city

Province: Tehran

Dates of observation: 23 January 2026

Observers: Arezoo Eqbalpour & Houman Doroudi

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در قم در دی 1404

Record of Cinereous Vulture in Qom in January 2026

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: جایگاه پسماند البرز، قم

استان: قم

تاریخ پایش: 21 دی 1404

پایشگران: آقای سعید نصرتی

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: one individual

Place of observation: Alborz waste dump, Qom

Province: Qom

Date of observation: 11 January 2026

Observers: Saeed Nosrati

پایدارسازی نام بادخورک معمولی

Stabilization of Persian name of Common Swift

یکی از گونه‌های پرندگان ایران «بادخورک معمولی» با نام انگلیسی Common Swift و نام علمی Apus apus است. نام فارسی این گونه ابتدا به شکل «پرستو معمولی» آمده بود (جرویس رید، 1337). سپس در کتاب پرندگان ایران (اسکات و همکاران 1354) به شکل «بادخورک معمولی» آمد و در کتاب‌های پس از آن ادامه یافت.

با توجه به کاربرد زیاد واژۀ "معمولی" در میان پرندگان ایران و توجه به دیدگاه حفاظتی گونه‌ها، در خرداد 1400، برای اولویت دادن نام بادخورک سیاه نظرخواهی شد که رای نیاورده بود و به همین دلیل واژۀ «سیاه» تنها در درون پرانتز آورده شده بود.

اما موضوع دیگری سبب پرهیز از کاربرد نام بادخورک سیاه می‌شود،

وجود گونۀ دیگری با نام

Black Swift or American Black Swift

Cypseloides niger

است که در قارۀ امریکا زیست می‌کند.

اکنون با توجه به رواج غالب نام «بادخورک معمولی»، و برای کاهش نام‌های غیرضرور درون پرانتز، می‌توان واژۀ «سیاه» را از نام فارسی رسمی این گونه حذف کرد. بر این اساس، نام فارسی این گونه در فهرست‌های پرندگان ایران، همانند گذشته به شکل زیر نوشته خواهد شد.

بادخورک معمولی

Common Swift

Apus apus

منابع

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

جرویس، سایمون (1337). فهرست پیشنهادی اسامی پرندگان ایران. انتشارات دانشگاه تهران، 23 ص.

*****

ثبت رکوردهای بازیابی حلقه‌گذاری در پرندگان ایران

All records of ringing recoveries of Iranian birds

ثبت بازیابی هوبره آسیایی از قزاقستان در حاجی آباد در دی 1404

Record of recovery of Asian Houbara from Kazakhstan in Ardakan in December 2025

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: هوبرۀ آسیایی Chlamydotis macqueenii

کد حلقه: حلقه فلزی M25K 24213

سن و جنس: پرندۀ نر قفسی، جوجۀ اردیبهشت 1404

مکان حلقه گذاری: رهاسازی نزدیک آرال، غرب قزاقستان

تاریخ حلقه گذاری: رهاسازی در 15 سپتامبر 2025 (شهریور 1404)

نام حلقه گذار: --

مکان بازیابی حلقه: حاجی‌آباد، اردکان (استان یزد، ایران)

تاریخ بازیابی حلقه: 1 دی 1404

نام یابندگان حلقه: آقایان حسین ثقفی، سید حمید خدایی

گزارشگران: آقایان محمد سپهری اردکانی، علیرضا اکبری، سید جلال موسوی و بانو ریحانه میران‌زاده

Species: Asian Houbara Chlamydotis macqueenii

Ring code: Metal ring M25K 24213

Age and sex: male captive bred, hatched in May 2025

Place of ringing: near Aral, western Kazakhstan

Date of ringing: released on 15 September 2025

Name of ringer: --

Place of recovery: Haji-Abad, Ardakan (Yazd province, Iran)

Date of recovery: 22 December 2025

Name of finder: Hossein Saghafi & Seyed Hamid Khodayei

Reporters: Mohammad Sepehri Ardakani, Alireza Akbari, Seyed Jalal Mousavi & Reyhaneh Miranzadeh

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of scarce birds of Iran

ثبت عقاب خالدار بزرگ در میناب در دی 1404

Record of Greater Spotted Eagle in Minab in December 2025

چکیدۀ این ثبت

اهمیت گونه: فهرست سرخ جهانی (آسیب‌پذیر)

نام گونه: عقاب خالدار بزرگ Clanga clanga

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: تالاب شور و شیرین، میناب

استان: هرمزگان

زمان پایش: 8 دی 1404

پایشگران: آقای محمد عباسی پویا

Type of important species: IUCN Redlist (Vu)

Species: Greater Spotted Eagle Clanga clanga

No. of individuals: one individual

Place of observation: Shour and Shirin wetland, Minab

Province: Hormozgan

Dates of observations: 29 December 2025

Observers: Mohammad Abbasi-Pouya

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of scarce birds of Iran

ثبت عقاب شاهی در برازجان در دی 1404

Record of Eastern Imperial Eagle in Borazjan in January 2026

چکیدۀ این ثبت

اهمیت گونه: فهرست سرخ جهانی (آسیب‌پذیر)

نام گونه: عقاب شاهی Aquila heliaca

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: برازجان

استان: بوشهر

زمان پایش: 11 دی 1404

پایشگران: آقایان مسعود فربود، محمدامین فربود، پدرام امیری و حسام امیری

Type of important species: IUCN Redlist (Vulnerable)

Species: Eastern Imperial Eagle Aquila heliaca

No. of individuals: one individual

Place of observation: Borazjan

Province: Bushehr

Period of observations: 1 January 2026

Observers: Masoud Farbood, Mohammad-Amin Farbood, Pedram Amiri & Hesam Amiri

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت مرغ حق جنوبی در اصفهان در شهریور 1404

Record of Pallid Scops Owl in Esfahan in September 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: مرغ حق جنوبی Otus brucei

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: اصفهان

استان: اصفهان

زمان پایش: 10 شهریور 1404

پایشگران: مهرسا بیگی

شناسایی‌کنندگان: مگنوس راب

یادداشت: نخستین ثبت این گونه برای استان اصفهان

Species: Pallid Scops Owl Otus brucei

No. of individuals: one individual

Place of observation: Esfahan

Province: Esfahan

Dates of observation: 1 September 2025

Observers: Mehrsa Beygi

Identified by: Manus Robb

Notes: The first record of this species for Esfahan province

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of scarce birds of Iran

ثبت کرکس کوچک (مصری) در گنبد در مهر 1404

Record of Egyptian Vulture in Gonbad in October 2025

چکیدۀ این ثبت

اهمیت گونه: فهرست سرخ جهانی (آسیب‌پذیر)

نام گونه: کرکس کوچک (مصری) Neophron percnopterus

شمار پرنده: 18 بالغ و 2 نابالغ

مکان پایش: گنبد

استان: گلستان

زمان پایش: 11 مهر 1404

پایشگران: آقای محمدقربان کنعانی

Type of important species: IUCN Redlist (Vulnerable)

Species: Egyptian Vulture Neophron percnopterus

No. of individuals: 18 adults and 2 juveniles

Place of observation: Gonbad

Province: Golestan

Period of observations: 3 October 2025

Observers: Mohammad-Ghorban Kanani

ثبت همه رکوردهای زیرگونه‌های کمیاب ایران

All records of rare subspecies of Iran

ثبت زیرگونه دم سرخ سیاه اروپایی در سلکه در دی 1404

Record of Phoenicurus ochruros gibraltariensis in Selkeh in January 2026

چکیدۀ این ثبت:

نام زیرگونه: دم‌سرخ سیاه اروپایی Phoenicurus ochruros gibraltariensis

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: سلکه

استان: گیلان

زمان پایش: 17 دی 1404

پایشگران: آقای شاهین شالچی

Subspecies: European Black Redstart Phoenicurus ochruros gibraltariensis

No. of individuals: One individual

Place of observation: Selkeh

Province: Gilan

Date of observation: 7 January 2026

Observers: Shahin Shalchi

ثبت همه رکوردهای زیرگونه‌های کمیاب ایران

All records of rare subspecies of Iran

ثبت زیرگونه دم سرخ سیاه اروپایی در سمنان در آذر 1404

Record of Phoenicurus ochruros gibraltariensis in Semnan in December 2025

چکیدۀ این ثبت:

نام زیرگونه: دم‌سرخ سیاه اروپایی Phoenicurus ochruros gibraltariensis

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: سمنان

استان: سمنان

زمان پایش: 17 آذر 1404

پایشگران: آقای محسن ملاح

Subspecies: European Black Redstart Phoenicurus ochruros gibraltariensis

No. of individuals: One individual

Place of observation: Semnan

Province: Semnan

Date of observation: 8 December 2025

Observers: Mohsen Mallah

درهم‌سازی دو گونه: خوتکای جره و خوتکای بال‌سبز

Lumping two species: Eurasian Teal and Green-winged Teal

به آگاهی می‌رساند که بر اساس آخرین تغییرها در فهرست یکپارچۀ پرندگان جهان (آوی‌لیست)، با درهم‌سازی دو گونۀ

خوتکای جُره یا خوتکای اوراسیایی (Eurasian Teal Anas crecca)

و خوتکای بال‌سبز یا خوتکای آمریکایی (Green-winged Teal Anas carolensis)،

نام ترکیبی این دو گونه به شکل زیر ارائه شد.

Green-winged Teal

Anas crecca

بر این اساس، با توجه به پذیرش یکپارچگی این فهرست جهانی از سوی چندین فهرست پرندگان جهان، ازین پس در فهرست‌های پرندگان ایران نیز، نام تغییریافتۀ انگلیسی این گونه به شکل Green-winged Teal خواهد رفت.

همچنین نام فارسی این گونه که بر اساس ریشه‌های فرهنگی، ادبی و قومی به کاررفته در بخش‌های گسترده‌ای از کشور رواج دارد (در زبان‌های آذری و کردی غرب کشور و نیز در کرمان)، همچنان با نام خوتکای جُره اولویت خواهد داشت.

Green-winged Teal

Anas crecca

خوتکای جُره

*****

سواشدن گونه‌های سلیم از یکدیگر در دو سردۀ Charadrius و Anarhynchus

Split of plovers in two genera, Charadrius and Anarhynchus

در سال‌های گذشته، دگرگونی‌های دربارۀ آرایه‌شناسی سلیم‌ها رخ داده است. یکی از این دگرگونی‌ها، سواشدن گونه‌های پیشین سلیم سردۀ Charadrius از همدیگر و جابجایی بیشتر آن‌ها از سردۀ Charadrius به سردۀ Anarhynchus بود. این جابجایی از نسخۀ 14.1 (2024) در فهرست آی‌اوسی آغاز شد و اکنون این تغییر در فهرست یکپارچۀ پرندگان جهان یعنی آوی‌لیست نیز پدیدار شده است. بنابر این پس از سپری شدن دو سال از این تغییر، شایسته است که این تغییر در فهرست‌های پرندگان ایران نیز اجرا شود.

از گونه‌های پیشین در سردۀ Charadrius، اکنون تنها یک گونه از پرندگان ایران در این سرده جای دارد.

سلیم طوقی بزرگ

Common Ringed Plover

Charadrius hiaticula

و اکنون گونه‌های زیر در سردۀ Anarhynchus جای دارند.

سلیم سینه‌بلوطی

Caspian Plover

Anarhynchus asiaticus

سلیم شنی تبتی (کوچک)

Tibetan Sand Plover

Anarhynchus atrifrons

سلیم شنی بزرگ

Greater Sand Plover

Anarhynchus leschenaultii

سلیم طوقی کوچک

Lesser Ringed Plover

Anarhynchus dubius

سلیم پاسیاه (کوچک)

Kentish Plover

Anarhynchus alexandrinus

References

AviList. (2025). www.alilist.org

Gill F., D. Donsker and P. Rasmussen (Eds). (2024). IOC World Bird List (v 14.1). Doi 10.14344/IOC.ML.14.1.  http://www.worldbirdnames.org/

-----

مقایسۀ نام انگلیسی چند گونه از پرندگان ایران در سه فهرست جهانی

Comparison of English name of several selected species of Iranian birds in three world checklists

جدول زیر نام انگلیسی چند گونۀ گزینش‌شده از پرندگان ایران را در سه فهرست جهانی پرندگان (آی‌اوسی، کلمنتس و آوی‌لیست) نشان می‌دهد. سلول‌های زردرنگ بیانگر تفاوت در نام‌گذاری میان این سه فهرست جهانی است. همان‌گونه که در جدول زیر می‌بینید، نام‌های انگلیسی در فهرست جدید آوی‌لیست بیشتر با فهرست پیشین آی‌اوسی هماهنگی دارند. در میان گونه‌های این جدول، نام انگلیسی یک گونه متفاوت از ترجیح فهرست ملی پرندگان ایران بود و آن گزینش Red-tailed Wheatear بر نام Persian Wheatear بود.

Avilist 2025 compared with IOC 15.1 (2025) and Clements (eBird 2025)

*****

آغاز به کار فهرست آوی لیست، گامی مهم برای یکپارچه‌سازی فهرست‌های پرندگان جهان

Stating AviList, a unified checklist of world birds

همان طور که می‌دانیم در دو دهۀ گذشته چندین منبع معتبر دربارۀ فهرست، آرایه‌شناسی و نام‌گذاری پرندگان منتشر شد و برخی از آنها تا سال 2025 به‌روزرسانی می‌شدند. به هر حال، پرنده‌شناسان جهان از سال‌های گذشته تلاش کردند تا با کاستن از دیدگاه‌های مورد اختلاف، به سوی همگرایی و هماهنگی بیشتر در کاربرد آرایه‌شناختی و نام‌گذاری گونه‌ها حرکت کنند.

در یک دهۀ گذشته، کمیتۀ ثبت پرندگان ایران همانند بسیاری از فهرست‌های اروپایی و کشورهای مختلف، فهرست جهانی آی‌اوسی را مبنای پیروی از روش آرایه‌شناختی و نیز نام‌گذاری‌ها علمی و انگلیسی گونه قرار داده بود. خوشبختانه اکنون با همگرایی بیشتر فهرست‌های جهانی و ارائه فهرست یکپارچه آوی‌لیست (AviList) برای پرندگان جهان، پیروی از تغییرهای علمی در فهرست یکپارچۀ جهانی برای پرنده‌شناسان در کشورهای جهان نیز آسان‌تر، منطقی‌تر و با کمترین اختلاف ادامه خواهد یافت.

-----

در اینجا برای آگاهی بیشتر، متن ترجمه‌شده دربارۀ فهرست «آوی‌لیست» از ویکی‌پدیا آورده می‌شود.

نخستین نسخه از چک‌لیست یکپارچه آوی‌لیست (AviList) در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵ به صورت برخط منتشر شد.

پیش از معرفی آوی‌لیست در ژوئن ۲۰۲۵، سه چک‌لیست جهانی پرکاربرد و به‌روز شده وجود داشت. این فهرست‌های جداگانه به نمایندگی از اتحادیه بین‌المللی پرنده‌شناسان، انجمن جهانی پرندگان و آزمایشگاه پرنده‌شناسی کرنل نگهداری می‌شدند. این فهرست‌ها از نظر تعداد گونه‌های شناخته‌شده و تقسیم گونه‌ها به سرده‌ها و تیره‌ها متفاوت بودند.

در جلسه‌ای که در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، پرنده‌شناسان توافق کردند که برای ایجاد یک طبقه‌بندی واحد و مورد اجماع برای پرندگان جهان با یکدیگر همکاری کنند. سه فهرست پیشین، اکنون دیگر هیچ به‌روزرسانی طبقه‌بندی مستقلی انجام نمی‌دهند.

در بحثی که در کنگره بین‌المللی پرنده‌شناسان در ونکوور در سال ۲۰۱۸ برگزار شد، گروهی از پرنده‌شناسان توافق کردند که کمیته‌ای به نام «کارگروه نام‌گذاری پرندگان (WGAC)»تشکیل دهند تا ادغام سه چک‌لیست مستقل پرندگان را بررسی کنند.

این سه چک‌لیست که اکنون طبقه‌بندی AviList را پذیرفته‌اند، عبارتند از:

1. چک‌لیست کلمنتس پرندگان جهان که با به‌روزرسانی‌های سالانه توسط اعضای آزمایشگاه پرنده‌شناسی کرنل نگهداری می‌شود. این چک‌لیست در ابتدا بر اساس کتابی از جیمز کلمنتس بود که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد. طبقه‌بندی کلمنتس زیربنای وبگاه پرندگان جهان، برنامه Merlin Bird ID  برای دستگاه‌های iOS و اندروید، پایگاه داده آنلاین eBird از مشاهدات پرندگان و کتابخانه Macaulay از عکس‌ها، ویدیوها و ضبط‌های صوتی است.

2. چک‌لیست آرایه‌شناختی Birdlife در ابتدا از چک‌لیست مصور پرندگان جهان HBW و BirdLife International  که در دو جلد در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ منتشر شده بود، پیروی می‌کرد. این طبقه‌بندی به‌طور منظم توسط انجمن جهانی پرندگان (BirdLife International) به روز شده است. این طبقه‌بندی زیربنای فهرست سرخ گونه‌های در معرض خطر IUCN و چندین کنوانسیون بین‌المللی، مانند توافق‌نامه حفاظت از پرندگان آبزی مهاجر آفریقایی-اوراسیایی (AEWA) و کنوانسیون گونه‌های مهاجر (CMS) است.
3. فهرست پرندگان جهان در کمیتۀ بین‌المللی پرنده‌شناسی (آی‌اوسی) توسط فرانک گیل، پاملا سی. راسموسن و دیوید دونسکر به نمایندگی از آنچه که در گذشته کمیته بین‌المللی پرنده‌شناسان بود اما اکنون به اتحادیه بین‌المللی پرنده‌شناسان تغییر نام داده است، نگهداری می‌شود. این طبقه‌بندی توسط ویکی‌پدیای انگلیسی، اتحادیه پرنده‌شناسان بریتانیا و وبگاه ضبط صدا (xeno-canto) استفاده می‌شد.

افزون بر فهرست‌های بالا، فهرست کامل پرندگان جهان هوارد و مور نیز در طبقه‌بندی پرندگان تأثیرگذار بوده است. ویرایش چهارم آن در دو جلد در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ منتشر شد، اما از آن زمان تاکنون به‌روزرسانی نشده است.

علاوه بر سه سازمان یادشده در بالا، این فهرست یکپارچه توسط اتحادیۀ پرنده‌شناسان بریتانیا نیز پذیرفته شده است.

برای دریافت اطلاعات بیشتر به وبگاه آوی‌لیست (https://www.avilist.org/) مراجعه بفرمایید.

*****

ثبت همه رکوردهای پرندگان نایاب ایران

All records of rare birds of Iran

نهمین رکورد کشوری

مگس گیر بهشتی هندی در چابهار در دی 1404

Nineth national record of

Indian Paradise Flycatcher in Chabahar in December 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: مگس‌گیر بهشتی هندی Terpsiphone paradisi

شمار پرنده: یک فرد ماده

محل پایش: چابهار

استان: سیستان و بلوچستان

زمان پایش: 10 دی 1404

پایشگران: بانو الهام شنیتی و آقایان محمد فلاح‌نژاد و هومن درودی

یادداشت: نهمین رکورد این گونه برای ایران و نخستین رکورد این گونه برای استان سیستان و بلوچستان

Species: Indian Paradise Flycatcher Terpsiphone paradisi

No. of individuals: one individual female

Place of observation: Chabahar

Province: Sistan va Baluchestan

Date of observation: 31 December 2025

Observers: Elham Shaniti, Mohammad Fallahnezhad & Houman Doroudi

Remarks: The nineth record of this species for Iran and first record for Sistan va Baluchestan province.

حذف گونه کلاغ ابلق آفریقایی از فهرست پرندگان ایران

Omission of Pied Crow from the main list of Iranian birds

گونۀ کلاغ ابلق آفریقایی (Corvus albus) در سال 1402 در ایران دیده و در فهرست پرندگان ایران افزوده شد.

نخستین رکورد این گونه در 10 اردیبهشت 1402 در جاسک بود. سپس دومین رکورد این گونه در جزیرۀ لاوان در 23 خرداد 1402 و سومین رکورد آن در 18 اردیبهشت 1403 در جزیرۀ هندورابی ثبت شدند. بررسی‌های نشان می‌دهد که اکنون در وبگاه ای‌برد (eBird) همۀ رکوردهای این گونه بیرون از قارۀ آفریقا با رنگ زرد مشخص شده‌اند که بیانگر پراکنش غیرطبیعی این گونه در دو قارۀ آسیا و اروپا است.

با در نظر گرفتن این موضوع و نیز پس از رای‌گیری از اعضا و مشاوران کمیتۀ ثبت پرندگان ایران، این گونه از فهرست اصلی پرندگان حذف و به گروه گونه‌های غیرطبیعی و دستۀ گونه‌های ترابری‌شده منتقل شده است.

*****

ثبت سهره جنگلی در استان هرمزگان

Record of Common Chaffinch in Hormozgan province

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: سهرۀ جنگلی Fringilla coelebs

شمار پرنده: یک فرد ماده

مکان پایش: باغ مرادی، میناب

استان: هرمزگان

زمان پایش: 7 دی 1404

پایشگران: آقای محمد عباسی پویا

شناسایی کنندگان: ابوالقاسم خالقی‌زاده

یادداشت: نخستین ثبت این گونه برای استان هرمزگان

Species: Common Chaffinch Fringilla coelebs

No. of individuals: one individual

Place of observation: Minab

Province: Hormozgan

Dates of observation: 28 December 2025

Observers: Mohammad Abbasi Pouya

Identified by: Abolghasem Khaleghizadeh

Notes: The first record of this species for Hormozgan province

ثبت همه رکوردهای پرندگان نایاب ایران

All records of rare birds of Iran

دومین رکورد کشوری

مگس گیر گلوسرخ (تایگا) در چابهار در دی 1404

Second national record of

Taiga Flycatcher in Chabahar in December 2025

چکیده این ثبت:

نام گونه: مگس‌گیر گلوسرخ (تایگا) Ficedula albicilla

شمار پرنده: 2 فرد (نر و ماده)

محل پایش: چابهار

استان: سیستان و بلوچستان

زمان پایش: 9 دی 1404

پایشگران: هومن درودی و محمد فلاح‌نژاد

یادداشت: دومین رکورد این گونه برای ایران و استان سیستان و بلوچستان.

Species: Taiga Flycatcher Ficedula albicilla

No. of individuals: 2 individuals (male and female)

Place of observation: Chabahar

Province: Sistan va Baluchestan

Date of observation: 302 December 2025

Observers: Houman Doroudi & Mohammad fallahnezhad

Remarks: The second record of this species for Iran and Sistan va Baluchestan province.

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در میناب در دی 1404

Record of Cinereous Vulture in Minab in December 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: 3 فرد

محل پایش: میناب

استان: هرمزگان

زمان پایش: 8 دی 1404

پایشگران: آقای محمد عباسی پویا

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: 3 individuals

Place of observation: Minab

Province: Hormozgan

Date of observation: 29 December 2025

Observers: Mohammad Abbasi Pouya

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در تالش در بهمن 1403

Record of Cinereous Vulture in Talesh in January 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: تالش

استان: گیلان

زمان پایش: 10 بهمن 1403

پایشگران: آقای فردین نظیری

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: one individual

Place of observation: Talesh

Province: Gilan

Date of observation: 29 January 2025

Observers: Fardin Naziri

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت سسک تالابی خاوری در رشت در آذر 1404

Record of Blyth’s Reed Warbler in rasht in December 2025

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: سسک تالابی خاوری Acrocephalus dumetorum

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: رشت

استان: گیلان

زمان پایش: 27 آذر 1404

پایشگران: آقای مجتبی وثوق

شناسایی‌کنندگان: پتر کنرلی، عبدالرحمن السرحان و احسان طالبی

یادداشت: نخستین ثبت این گونه برای استان گیلان. این ثبت یکی از چالشی‌ترین رکوردها در سال 1404 بوده است. تصمیم‌گیری برای اعلام این رکورد، برای شمارش آرای داوری انجام نشد، بلکه بر اساس دیدگاه متخصص‌محور نتیجه‌گیری شده است. کلیدها برای پذیرش این گونه دربردارندۀ ویژگی‌های زیر بود: پیکرۀ تپل‌مانند، منقار نوک‌تیز، تیرگی در فرونوک، نوار ابرویی روشن، تیرگی بالای نوار ابرویی روشن، کوتاهی بیرون‌زدگی شاهپرهای بال، شاهپرسومی‌های کوتاه، نداشتن سفیدی در پرهای کناری دم، پوشپرهای زیر دم بلند.

Species: Blyth’s Reed Warbler Acrocephalus dumetorum

No. of individuals: one individual

Place of observation: Rasht

Province: Gilan

Date of observation: 18 December 2025

Observers: Mojtaba Vosough

Identified by: Peter Kennerley, Abdulrahman Al-Sirhan & Ehsan Talebi

Notes: The first record of this species for Gilan province. This record was one of the most challenging record in the year 2025. Decision did not relied on vote count, but relied on expert opinion. Identification keys included: compact body, pointed bill, dark in lower mandible, light supercilium, dark border above supercilium, short primary projection, short tertials, lack of white in marginal rectrices, longer undertail coverts.

ثبت همه رکوردهای پرندگان نایاب ایران

All records of rare birds of Iran

پنجمین رکورد کشوری

پری شاهرخ چینی در هنگام در دی 1404

Fifth national record of

Black-naped Oriole in Hengam in December 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: پری‌شاهرخ چینی Oriolus chinensis

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: هنگام

استان: هرمزگان

زمان پایش: 3 دی 1404

پایشگران: آقای محمد عباسی پویا

شناسایی‌کنندگان: محمدرضا کشفی و ابوالقاسم خالقی‌زاده

یادداشت: پنجمین رکورد این گونه برای ایران و چهارمین ثبت این گونه برای استان هرمزگان.

Species: Black-naped Oriole Oriolus chinensis

No. of individuals: one individual

Place of observation: Hengam

Province: Hormozgan

Date of observation: 24 December 2025

Observers: Mohammad Abbasi Pouya

Identified by: MohammadReza Kashfi & Abolghasem Khaleghizadeh

Notes: The fifth record of this species for Iran and fourth for Hormozgan province

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در قم در آبان 1402

Record of Cinereous Vulture in Qom in November 2023

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: جایگاه پسماند البرز، قم

استان: قم

تاریخ پایش: 30 آبان 1402

پایشگران: آقای سعید نصرتی

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: one individual

Place of observation: Alborz waste dump, Qom

Province: Qom

Date of observation: 21 November 2023

Observers: Saeed Nosrati

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در قم در آبان 1401

Record of Cinereous Vulture in Qom in November 2022

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: 2 فرد

محل پایش: جایگاه پسماند البرز، قم

استان: قم

تاریخ پایش: 15 آبان 1401

پایشگران: آقای سعید نصرتی

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: 2 individuals

Place of observation: Alborz waste dump, Qom

Province: Qom

Date of observation: 6 November 2022

Observers: Saeed Nosrati

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در قم در آبان 1400

Record of Cinereous Vulture in Qom in November 2021

چکیدۀ این ثبت:

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: 2 فرد

محل پایش: جایگاه پسماند البرز، قم

استان: قم

پایش یکم

تاریخ پایش: 23 آبان 1400

پایشگران: آقای سعید نصرتی

پایش دوم

تاریخ پایش: 28 آبان 1400

پایشگران: آقای علی ثقفی

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: 2 individuals

Place of observation: Alborz waste dump, Qom

Province: Qom

First observation

Date of observation: 14 November 2021

Observers: Saeed Nosrati

Second observation

Date of observation: 19 November 2021

Observers: Ali Saghafi

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of rare birds of Iran

ثبت دال سیاه در ایلام در آذر 1404

Record of Cinereous Vulture in Ilam in December 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: دال سیاه Aegypius monachus

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: ایلام

استان: ایلام

زمان پایش: 20 آذر 1404

پایشگران: آقای سیدحسین سعیدی

Species: Cinereous Vulture Aegypius monachus

No. of individuals: One individual

Place of observation: Ilam

Province: Ilam

Date of observation: 11 December 2025

Observers: Seyed Hossein Saeedi

ثبت همه رکوردهای پرندگان کمیاب ایران

All records of scarce birds of Iran

ثبت بال لاکی در درمیان در دی 1404

Record of Bohemian Waxwing in Darmiyan in December 2025

چکیدۀ این ثبت

نام گونه: بال‌لاکی Bombycilla garrulus

شمار پرنده: یک فرد

محل پایش: روستان تخته جان، درمیان

استان: خراسان جنوبی

زمان پایش: 5 دی 1404

پایشگران: آقای احسان آخوندی و سعید کاملی

Species: Bohemian Waxwing Bombycilla garrulus

No. of individuals: one individual

Place of observation: Takhte-Jan village, Darmiyan

Province: South Khorasan

Date of observation: 26 December 2025

Observers: Ehsan Akhondi & Saeed Kameli